Gezondheid, hersenen en mentale gezondheid
Verschillende onderzoeken richten zich op hersengezondheid, slaap en psychisch welzijn. Een Australische langetermijnstudie vond dat kinderen en jongeren met een betere conditie van hart en longen later minder vaak een depressie ontwikkelden.
Ook mentale stimulatie lijkt relevant: in een groot Brits onderzoek onder ouderen met cognitieve beperkingen bleek een deel na twaalf maanden niet langer aan de criteria voor cognitieve achteruitgang te voldoen. Activiteiten zoals puzzelen, bewegen, nieuwe vaardigheden leren en sociale contacten kunnen daarbij mogelijk helpen.
Slapeloosheid werd in een internationale overzichtsstudie in verband gebracht met onder meer beroerte, dementie, depressie, ziekenhuisopnames en suïcidaal gedrag. Ook migraine en slechte slaap blijken sterk samen te hangen.
Daarnaast liet een grote observationele studie zien dat eenzaamheid en sociaal isolement gepaard gaan met minder jaren zonder psychische klachten. Mentale vermoeidheid lijkt bovendien het uithoudingsvermogen te verminderen doordat inspanning zwaarder wordt ervaren, ook wanneer de spieren zelf niet zwakker zijn.
Bij long COVID werd tijdens aandachtstaken een lagere bloedtoevoer naar de hersenen gemeten bij mensen met langdurige vermoeidheid en concentratieproblemen. Dit biedt een mogelijke lichamelijke verklaring voor een deel van de klachten.
Darmen, voeding en stofwisseling
Het darmmicrobioom is opnieuw een belangrijk thema. Bij patiënten die een stamceltransplantatie ondergingen en antibiotica gebruikten, hing een hogere consumptie van zoetigheid samen met een sterkere afname van de bacteriële diversiteit in de darm. Een ander onderzoek identificeerde een bacterieel signaal dat mogelijk de immuunreactie na een beroerte beïnvloedt.
Ook diabetes en glucosecontrole komen meerdere keren terug. Een studie suggereert dat enige schommeling van de glucose binnen veilige grenzen niet noodzakelijk ongunstig is en dat zeer strikte controle soms ten koste kan gaan van dagelijks welzijn. Daarnaast werd luchtvervuiling in een grote analyse gekoppeld aan ongunstiger HbA1c-waarden, ook bij mensen zonder diabetes.
Onderzoek naar voeding laat verder zien dat gezondheidsclaims op verpakkingen, zoals ‘vetarm’, ‘suikervrij’ of ‘natriumarm’, niet automatisch betekenen dat een product als geheel gezonder is. Onderzoekers pleiten daarom voor etiketten die het totale voedingsprofiel weergeven.
Hart, bloedvaten en leefstijl
Verschillende studies behandelen hart- en vaatgezondheid. Blootstelling aan sigarettenrook van ouders in de jeugd werd geassocieerd met veranderingen aan het hart en slechter geheugen op middelbare leeftijd. Kouder weer bleek in een grote Hongaarse studie samen te hangen met een hoger risico op plotselinge hartstilstand.
Langdurig mobiel bellen werd in een analyse van de UK Biobank geassocieerd met een hoger risico op coronaire hartziekte en beroerte. Dit betreft een verband en bewijst niet dat mobiele telefonie de oorzaak is. Een afzonderlijke review naar radiofrequente elektromagnetische velden vond geen overtuigend bewijs voor een direct oorzakelijk verband met ziekte, maar wel voldoende onzekerheden om verder langetermijnonderzoek aan te bevelen.
Kanker en infecties
Helicobacter pylori komt opnieuw naar voren als belangrijke bacterie in kankeronderzoek. Een internationale analyse schatte dat blootstelling aan H. pylori mogelijk samenhangt met ongeveer 22% van de gevallen van darmkanker wereldwijd. Bij maagkanker is de bacterie al langer een bekende risicofactor; nieuw onderzoek beschrijft hoe een langdurige infectie het maagslijmvlies op cellulair niveau kan herprogrammeren.
Bij darmkanker werd daarnaast een mechanisme gevonden waardoor tumorcellen zich naar andere organen kunnen verspreiden. In experimenteel onderzoek bleek een vetrijk voedingspatroon dit mechanisme te kunnen activeren.
Medicatie en ouderenzorg
Medicijngebruik bij ouderen krijgt veel aandacht. Uit onderzoek in Ontario blijkt dat een bijwerking van één medicijn soms wordt gezien als een nieuwe aandoening, waarna een extra medicijn wordt voorgeschreven. Zo kunnen zogenaamde voorschrijfcascades ontstaan.
Een ander overzicht benadrukt dat klachten als vermoeidheid, duizeligheid, verwardheid en evenwichtsproblemen bij ouderen soms verband kunnen houden met het gelijktijdig gebruik van meerdere geneesmiddelen. Regelmatige beoordeling van medicatie kan daarom belangrijk zijn.
Milieu, luchtvervuiling en pesticiden
Milieuverontreiniging is opnieuw een belangrijk onderwerp. Lood uit verontreinigde bodem kan volgens nieuw onderzoek woningen binnendringen, zelfs wanneer er geen loodverf aanwezig is. Plastic waterflessen blijken onder invloed van hitte en UV-licht sneller micro- en nanoplastics af te geven.
Ook luchtvervuiling wordt aan verschillende gezondheidsproblemen gekoppeld. In Singapore bleken kleine stijgingen van fijnstof samen te gaan met meer bezoeken aan de spoedeisende hulp vanwege astma en COPD. Een andere analyse vond een verband tussen hogere luchtvervuiling, temperatuurwisselingen en ongunstiger bloedsuikerwaarden.
Natuur en biodiversiteit
Onderzoek uit Melbourne laat zien dat groenstroken met inheemse planten veel effect kunnen hebben op stedelijke biodiversiteit. Het aantal insecten nam sterk toe en het aantal soorten verdubbelde ongeveer.
Ook natuur lijkt mogelijk een direct lichamelijk effect te hebben. Een studie vond dat bosrijke omgevingen samenhingen met een lagere hartslag, terwijl vogelzang de hartslagvariabiliteit verbeterde. Beide effecten traden onafhankelijk van elkaar op.
Meer nieuws en de bijbehorende links vind je in het weekoverzicht in de nieuwsbrief
