Iedere vrijdagavond verzenden wij onze nieuwsbrief met een uitgebreid weekoverzicht. Het weekoverzicht bundelt recente onderzoeken en berichten over gezondheid, hersenen, voeding, medicatie, milieu, natuur, energie en maatschappelijke ontwikkelingen. De bronnen bestaan uit wetenschappelijke publicaties, universitaire persberichten, nieuwsartikelen, podcasts, interviews en video’s.
Deze week in de nieuwsbrief:
Gezondheid, hersenen en mentale gezondheid
Verschillende onderzoeken richten zich deze week op de ziekte van Parkinson. Een studie vond een verband tussen meer lichamelijke activiteit en een langzamere achteruitgang van zowel het denkvermogen als de bewegingsfuncties. Bij Alzheimer en dementie wordt onder meer gekeken naar het natuurlijke afvoersysteem van de hersenen, de bloedtoevoer en veranderingen in hersenstructuren. Onderzoekers ontdekten dat kleine bloedvaten in het oog mogelijk informatie kunnen geven over vroege cognitieve achteruitgang. Een ander onderzoek vond dat mensen met overgewicht op het moment van een dementiediagnose gemiddeld langer leefden dan patiënten met een normaal gewicht. Ook slaap, rust en mentale activiteit komen terug. Onderzoek bij ratten laat zien dat de hersenen tijdens rust nieuwe informatie verder verwerken.
Darmen, voeding en stofwisseling
Het darmmicrobioom is opnieuw een belangrijk onderwerp. Onderzoekers van Stanford ontdekten dat darmbacteriën al tienduizenden jaren met menselijke bevolkingsgroepen meereizen. Bij traditionele gemeenschappen in Tanzania en Bolivia werd een grote overeenkomst in darmbacteriën gevonden, terwijl veel van deze bacteriesoorten bij geïndustrialiseerde bevolkingsgroepen zeldzaam zijn geworden of ontbreken. Een ander onderzoek laat zien dat darmontstekingen de manier waarop bacteriën voedingsmiddelen afbreken kunnen veranderen. Dit biedt een mogelijke verklaring voor voedselovergevoeligheid bij mensen met inflammatoire darmziekten. Bij voeding verschijnen onderzoeken over pinda’s, eieren, bewerkt vlees, bonen en ketogene diëten. Dagelijkse consumptie van pinda’s werd bij ouderen gekoppeld aan veranderingen in de insulinerespons van bepaalde hersengebieden. Ook blijkt dat het vervangen van witte rijst door bepaalde bonen de bloedsuikerstijging na een maaltijd kan verminderen.
Hart, bloedvaten en leefstijl
Verschillende onderzoeken behandelen de invloed van leefomstandigheden op hart- en vaatgezondheid. Een Zweeds onderzoek vond dat mensen die opgroeiden in gezinnen met een laag inkomen later vaker aderverkalking in de kransslagaders ontwikkelden. Dit verband bleef bestaan nadat rekening was gehouden met leefstijl en andere risicofactoren. Bij vrouwen blijken zwangerschapscomplicaties samen te hangen met een verhoogd risico op latere hart- en vaatziekten, diabetes, hoge bloeddruk en nierproblemen. Daarnaast wordt onderzocht hoe nieuwe celtypen betrokken zijn bij de aanleg en het herstel van bloedvaten in het hart. Ook beweging en leefstijl krijgen aandacht. Wandelen bleek in een kleine studie al binnen enkele minuten de darmbeweging te stimuleren. Onderzoek naar smartwatches laat zien dat deze apparaten redelijk bruikbaar zijn voor hartslag en stappen, maar minder nauwkeurig bij het schatten van calorieverbruik.
Kanker, infecties en nieuwe behandelingen
Bij kankeronderzoek zijn verschillende nieuwe biologische mechanismen beschreven. Langdurige blootstelling aan sigarettenrook kan longstamcellen veranderen op een manier die mogelijk bijdraagt aan het ontstaan van verschillende typen longkanker. Ook wordt onderzocht of langdurige blootstelling aan pesticiden het risico op bepaalde vormen van huidkanker verhoogt. Onderzoekers van de Universiteit van Manchester onderzoeken of kankergerelateerd DNA in moedermelk kan worden gebruikt om borstkanker tijdens of na een zwangerschap eerder op te sporen. Daarnaast wordt gewerkt aan nieuwe behandelingen voor beschadigd kraakbeen, waaronder methoden die bestaande kraakbeencellen opnieuw stimuleren om weefsel aan te maken. Andere onderzoeken richten zich op blauw licht tegen bacteriën op rauwe kip en de mogelijke toepassing van vanilline bij chronische wondgenezing.
Milieu, pesticiden en chemische stoffen
Verschillende onderzoeken richten zich op de invloed van chemische stoffen op de gezondheid. Een studie vond een verband tussen blootstelling aan veelgebruikte insecticiden en een lagere spermakwaliteit. Onderzoekers van het Karolinska Institutet ontdekten daarnaast dat ftalaten, die onder meer voorkomen in kunststoffen en verzorgingsproducten, verschillende celtypen in menselijke eierstokken kunnen beïnvloeden. Ook luchtvervuiling krijgt aandacht. Onderzoekers wijzen erop dat huishoudelijke producten zoals haarlak, verf en ontsmettingsmiddelen tijdens warme perioden aanzienlijk kunnen bijdragen aan stedelijke luchtvervuiling. Daarnaast verschenen onderzoeken over mogelijke gezondheidsklachten in de omgeving van mobiele zendmasten en blootstelling aan laagfrequente magnetische velden. Bij roken en vapen richten studies zich op veranderingen in longweefsel. Blootstelling aan damp van elektronische sigaretten bleek in experimenteel onderzoek al na korte tijd schade aan kwetsbaar longweefsel te kunnen veroorzaken en de afweer tegen virale infecties te verzwakken.
Slaap, stress en het zenuwstelsel
Meerdere berichten behandelen de werking van het autonome zenuwstelsel en de nervus vagus. In video’s en podcasts worden ademhalingsoefeningen, meditatie, massage en beweging besproken als manieren om ontspanning en herstel te ondersteunen. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de discussie over permanente wintertijd of zomertijd en de gevolgen van ochtendlicht voor het menselijke slaap-waakritme. Ook angst en stress komen terug. Onderzoekers van Northwestern identificeerden hersencellen die betrokken zijn bij angstreacties na blootstelling aan cannabinoïden. Andere bijdragen behandelen de invloed van onzekerheid, gedachtenpatronen en meditatie op angstgevoelens.
Veroudering en levensduur
Onderzoek naar veroudering richt zich onder meer op zogenoemde senescente cellen, ook wel zombiecellen genoemd. Deze cellen delen zich niet meer normaal, maar blijven in het lichaam aanwezig en kunnen bijdragen aan chronische ontstekingen. Nieuwe bevindingen geven meer inzicht in de redenen waarom deze cellen zich met het ouder worden ophopen. Een ander onderzoek richt zich op een dorp op Sardinië, waar vrouwen na hun zeventigste een opvallend grote kans blijken te hebben om honderd jaar te worden. Daarnaast wordt onderzocht hoe voeding, lichaamsgewicht, hersenactiviteit en de samenstelling van het microbioom samenhangen met biologische veroudering.
Overige ontwikkelingen
Andere onderwerpen zijn onder meer onderzoek naar autisme en ontwikkelingsstoornissen bij kinderen, de invloed van jeugdtrauma op hersenstructuren en ernstigere verwondingen bij kinderen die betrokken raken bij ongelukken met elektrische fietsen. Daarnaast wordt gewerkt aan een ademtest voor het volgen van hartziekten bij honden, een waterdicht alternatief voor gips bij kinderen en een natuurlijke gistsoort die schadelijke fruitvliegen kan weren zonder chemische bestrijdingsmiddelen.
