Een studie van Washington State University werpt nieuw licht op endometriose en toont aan dat de aandoening niet alleen lokaal in het bekken speelt, maar ook blijvende veranderingen in het zenuwstelsel en de hersenen veroorzaakt die pijn versterken en in stand houden.
Endometriose treft wereldwijd naar schatting 10% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd en gaat vaak gepaard met ernstige pijn en vruchtbaarheidsproblemen. Opvallend is dat de mate van pijn niet altijd overeenkomt met de hoeveelheid afwijkend weefsel. Dit onderzoek biedt een verklaring voor dat raadsel.
De onderzoekers ontwikkelden een model waarin herhaalde ontstekingscycli werden nagebootst, vergelijkbaar met terugkerende menstruatie. Daarbij bleek dat voortdurende ontsteking het zenuwstelsel steeds gevoeliger maakt. Pijnsignalen vanuit het bekken reizen via zenuwbanen naar het ruggenmerg en de hersenen, waar ze leiden tot neuro-inflammatie en een blijvende “versterking” van pijnwaarneming.
Volgens de onderzoekers werkt dit als een soort volumeknop die telkens hoger wordt gezet: na verloop van tijd kan zelfs een kleine prikkel als zeer pijnlijk worden ervaren. Hierdoor kan pijn blijven bestaan, zelfs wanneer de oorspronkelijke laesies zijn verwijderd.
Daarnaast ontstaat een feedbacklus waarbij het lichaam en de hersenen elkaar blijven versterken: signalen uit het lichaam activeren de hersenen, en de hersenen sturen versterkte pijnsignalen terug. Dit maakt de aandoening complexer dan een puur gynaecologisch probleem.
De bevindingen openen de deur naar nieuwe behandelstrategieën. In plaats van uitsluitend te focussen op hormoontherapie of het verwijderen van weefsel, suggereren de resultaten dat ook het zenuwstelsel en ontstekingsprocessen in de hersenen belangrijke aangrijpingspunten zijn. In het onderzoek verminderden zowel een hormonale behandeling als een immuunmodulerende therapie de pijngevoeligheid en hersenontsteking, zelfs zonder directe invloed op de laesies.
De studie onderstreept daarmee het belang van een bredere benadering van endometriose, gericht op zowel lichamelijke als neurologische processen, en kan bijdragen aan betere diagnose en effectievere behandeling op de lange termijn.
