Weekendupdate

Bij diabetes was er opvallend nieuws over een nieuw mechanisme waarmee skeletspieren glucose uit het bloed kunnen opnemen zonder directe tussenkomst van insuline. Onderzoekers van de University of Cincinnati ontdekten hiervoor een route die zij mSGLT noemen, vooral actief tijdens spierbeweging. Daarnaast werd een ontstekingsremmend peptide onderzocht dat zenuwcellen in het netvlies beschermt tegen schade door hoge bloedsuikerwaarden en mogelijk aanknopingspunten biedt voor toekomstige behandelingen van diabetische retinopathie.

Ook mitochondriën spelen opnieuw een centrale rol in onderzoek. Wetenschappers van Griffith University vermoeden dat verstoringen in de energieproductie van barrièrcellen in huid, darmen en luchtwegen mogelijk betrokken zijn bij het ontstaan van allergieën. Zij koppelen dit mechanisme aan aandoeningen zoals eczeem en voedselallergieën en onderzoeken daarbij ook mogelijke invloeden van luchtvervuiling, microplastics, bewerkte voeding en antibiotica.

Bij ouderen blijkt vertraagd spierherstel mogelijk mede samen te hangen met verouderde zogenoemde zombiecellen. Deze cellen produceren grote hoeveelheden prostaglandinen en houden ontstekingsprocessen langer actief. In onderzoek bij oudere muizen verbeterde een lage dosis ibuprofen het herstel van spiermassa en spierkracht, terwijl een hogere dosis geen vergelijkbaar voordeel opleverde.

Nieuwe technologieën richten zich steeds vaker op continue monitoring van gezondheid. Onderzoekers van RMIT ontwikkelden een draadloze ECG-pleister die tot veertien dagen het hartritme kan registreren, terwijl onderzoekers van de University of Southern California een slimme ring maakten die met infraroodlicht en kunstmatige intelligentie psychologische stress probeert te onderscheiden van lichamelijke inspanning en warmte. Tijdens korte tests herkende deze ring stress en ontspanning in meer dan 90% van de gevallen.

Ook neurowetenschappelijk onderzoek leverde nieuwe inzichten op. Bij epilepsiepatiënten konden onderzoekers vier functioneel verschillende gebieden binnen de insula onderscheiden die betrokken zijn bij pijn, temperatuur, lichamelijke gewaarwordingen en angst. Een andere studie bij muizen liet zien dat stress vroeg in het leven bij vrouwelijke dieren op volwassen leeftijd kan leiden tot een grotere gevoeligheid voor chronische pijn en angst, terwijl dit effect bij mannelijke dieren niet werd gezien.

Bij kinderen blijft blootstelling aan omgevingsfactoren een belangrijk onderzoeksthema. Een grote studie onder meer dan 3,7 miljoen kinderen uit de Verenigde Staten en Canada vond een verband tussen ioniserende straling uit medische beeldvorming en een verhoogd risico op hersentumoren. Eén CT-scan van het hoofd werd in deze analyse geassocieerd met ongeveer 1,8 keer zoveel risico, al blijft het absolute risico klein. Daarnaast werd prenatale blootstelling aan neonicotinoïden onderzocht: bij 200 kinderen werden op negenjarige leeftijd lagere scores gevonden op bepaalde cognitieve vaardigheden, waaronder verwerkingssnelheid en perceptueel redeneren.

Op het gebied van ontstekingsziekten werd een nieuwe behandelmethode voor reumatoïde artritis beschreven. Het SetPoint-implantaat stimuleert dagelijks gedurende ongeveer één minuut de nervus vagus. In klinisch onderzoek bereikte na één jaar ongeveer de helft van de patiënten een lage ziekteactiviteit of remissie en had ruim driekwart geen aanvullende medicatie nodig.

Bij kankeronderzoek kwam onder meer naar voren dat het complementsysteem de werking van nanodeeltjes tegen eierstokkanker kan hinderen. Eiwitten uit dit immuunsysteem hechten zich aan de nanodeeltjes, waardoor immuuncellen ze opnemen voordat ze de tumor bereiken. Door actieve complementfactoren uit te schakelen nam deze ongewenste opname in laboratoriumexperimenten duidelijk af.

Ook klimaat en informatiebeleid kwamen deze week terug. Tijdens COP31 presenteerde UNESCO een handvest dat volgens de initiatiefnemers de betrouwbaarheid van klimaatinformatie in reclame moet bevorderen en voortbouwt op de Belém-verklaring uit 2025. Critici, onder wie auteur Ben Pile, waarschuwen dat dergelijke initiatieven ook gevolgen kunnen hebben voor onafhankelijke media en kritische berichtgeving wanneer advertentie-inkomsten of toegang tot platforms onder druk komen te staan.

De links vind je maandag in het nieuwsoverzicht