Een voorbeeld van onderwerpen die deze week aan de orde komen:
Stofwisseling, diabetes en obesitas
Onderzoekers van Duke University beschrijven de darmbacterie Clostridium immunis, die een complexe suikermolecule produceert. Bij obese muizen leidde deze tot meer energieverbruik en minder visceraal vet zonder verlies van spiermassa. Gegevens bij mensen laten daarnaast zien dat bepaalde bijbehorende bacteriële genen minder vaak voorkomen bij obesitas en hoge triglyceriden, maar een behandeling voor mensen is hiermee nog niet aangetoond.
Een studie bij volwassenen zonder diabetes vond dat patronen die met continue glucosemeters worden geregistreerd samenhangen met cardiometabole risicomarkers. Daarmee zou CGM mogelijk aanvullende informatie kunnen geven naast HbA1c en nuchtere glucose, hoewel nog niet duidelijk is hoe dit in de dagelijkse preventieve zorg moet worden toegepast.
Resistent zetmeel kan daarnaast de glucosepiek na een maaltijd beperken doordat een deel niet in de dunne darm wordt afgebroken. Het mogelijke effect op een volgende maaltijd, het zogenaamde second-meal effect, is echter niet in alle studies even duidelijk.
Hersenen, slaap en dementie
Een studie van UC Berkeley koppelt veranderingen in diepe non-REM-slaap aan ophoping van tau en slechter geheugen. Bij ouderen met meer tau waren langzame hersengolven korter en minder gecoördineerd. Dit betreft een verband en bewijst niet dat verstoorde slaap de tau-ophoping veroorzaakt.
Onderzoek bij muizen laat daarnaast zien dat aanspannen van de buikspieren zeer snel invloed kan hebben op de bloedstroom door de hersenen. Grote hersenvenen vernauwden binnen ongeveer een tiende seconde, waardoor de hersendoorbloeding tijdelijk veranderde. Of hetzelfde mechanisme bij mensen een belangrijke fysiologische rol speelt, moet nog worden vastgesteld.
Een grote UK Biobank-studie vond dat meer blootstelling aan helder daglicht samenhing met een lager risico op dementie. Mensen die gemiddeld meer dan 1.000 lux overdag kregen, hadden ongeveer 16% minder risico. Een andere studie koppelde instabiele werkgelegenheid en vroege pensionering aan slechtere cognitieve uitkomsten later in het leven.
Een Japanse studie onder bijna 9.600 ouderen vond dat langdurig slapen, vooral negen uur of langer, samenhing met een grotere kans om later langdurige zorg nodig te hebben. Ook hier kan slaapduur deels een indicator zijn van onderliggende gezondheidsproblemen.
Mentale gezondheid en ontwikkeling
Een kleine UCSF-pilotstudie bij twintig mensen met depressieve klachten onderzocht een sterke vermindering van ultrabewerkt voedsel. Na de dieetverandering verbeterden depressiescores matig tot sterk en namen ook angstklachten af. Omdat de studie zeer klein en voorlopig was, is groter gecontroleerd onderzoek nodig.
Onderzoek naar autisme omvat meerdere onderwerpen. Infecties die tijdens de zwangerschap in zeldzame gevallen op de foetus kunnen worden overgedragen, werden geassocieerd met een hoger risico op autisme en verstandelijke beperkingen. UCLA-onderzoek suggereert daarnaast dat cognitieve gedragstechnieken de activiteit in sensorische hersengebieden kunnen verminderen bij kinderen met autisme die sterk op prikkels reageren.
Darmen, allergieën en lever
Het darmmicrobioom komt opnieuw in verschillende onderzoeken naar voren. Fecale microbiota-transplantatie wordt onderzocht als mogelijke behandeling voor voedselallergieën. Ook werd een verband beschreven tussen darmbacteriën en de ernst van leverziekten. Bij kankerimmunotherapie blijken B-cellen mogelijk een rol te spelen bij het ontstaan van colitis. Deze bevindingen ondersteunen het idee dat darmbacteriën en het immuunsysteem sterk met andere organen samenhangen, maar veel toepassingen bevinden zich nog in een experimentele fase.
Kanker en nieuwe diagnostiek
Een opvallend thema is vroege opsporing van kanker. Een onderzoek naar een bloedtest die op meer dan vijftig soorten kanker tegelijk screent, rapporteert dat toevoeging aan bestaande screening extra kankers kan vinden die anders mogelijk later ontdekt zouden worden. Daarnaast wordt gewerkt aan eenvoudigere radiotracers voor PET-scans om kanker en andere ziekten beter zichtbaar te maken. Bij borstkanker richt een ander onderzoek zich op chemicaliën in bestrijdingsmiddelen.
Milieu, PFAS, pesticiden en plastic
Amerikaanse veteranen van 20 tot 39 jaar bleken gemiddeld hogere PFAS-bloedconcentraties te hebben dan burgers van dezelfde leeftijd. Onderzoekers opperen daarom dat blootstelling onder militair personeel meer aandacht verdient. Het bestand bevat verder een bericht dat bijna de helft van boeren wereldwijd jaarlijks acute klachten door pesticiden zou ervaren. Dit betreft een schatting van een belangenorganisatie en gaat vooral over acute vergiftiging; chronische gezondheidseffecten zijn daarbij niet meegenomen.
Ook plastic blijft een belangrijk milieuthema. De winning van grondstoffen voor smartphones vraagt volgens een UCL-analyse veel materiaal en kan leiden tot landschade, waterverontreiniging en geopolitieke afhankelijkheid. Tegelijk zoeken onderzoekers naar enzymen uit bacteriën die moeilijk recyclebare plastics kunnen afbreken. Rond de Seychellen wijst onderzoek erop dat een aanzienlijk deel van aangespoeld plastic en vistuig waarschijnlijk afkomstig is van scheepvaart en visserij in de regio zelf.
Medicatie en medische behandeling
Bij bijna één op de drie zelfstandig wonende ouderen met cognitieve stoornissen werden medicijnen gebruikt die geheugen, evenwicht of coördinatie mogelijk verder kunnen verslechteren. Het gebruik daalde overigens tussen 2011 en 2022 aanzienlijk. Een groot Deens onderzoek vond dat orale hormoontherapie tijdens de menopauze samenhing met een verhoogd risico op veneuze bloedstolsels.
Wil je iedere vrijdagavond ons gratis weekoverzicht vinden met een handig overzicht van de belangrijkste nieuwtjes? Gebruik dan deze link
