Blootstelling aan krachtige explosies van bijvoorbeeld inkomende explosieven of landmijnen onder militaire veteranen hangt samen met een verhoogd risico op verschillende aandoeningen, waaronder epileptische aanvallen, neuropathie en beroerte, zelfs jaren later. Dat blijkt uit een studie die op 16 september 2026 is gepubliceerd in Neurology®, het medische tijdschrift van de American Academy of Neurology. De studie bewijst niet dat blootstelling aan explosies deze aandoeningen veroorzaakt; er is alleen een verband aangetoond.
“Blootstelling aan explosies wordt vaak bekeken vanuit het perspectief van acute verwondingen en hersengezondheid, maar onze bevindingen benadrukken dat explosieblootstelling een probleem voor het hele lichaam is, met gevolgen voor de gezondheid die zich tot ver na het moment van blootstelling kunnen uitstrekken,” zegt onderzoeksleider Sarah L. Martindale, PhD, van het Salisbury VA Health Care System in North Carolina. “In deze studie hadden veteranen met een voorgeschiedenis van blootstelling aan krachtige explosies jaren later vaker diagnoses van uiteenlopende neurologische, respiratoire, cardiovasculaire en metabole aandoeningen.”
Aan het onderzoek deden 36.641 veteranen mee die na het verlaten van de militaire dienst gedurende de onderzoeksperiode minimaal twee jaar zorg ontvingen van de Veterans Health Administration. De deelnemers vulden een vragenlijst in over hun blootstelling aan explosies en werden daarna maximaal tien jaar gevolgd. De onderzoekers keken ook naar de militaire beroepen van de deelnemers om mogelijke blootstelling aan laag-niveau-explosies vast te stellen, bijvoorbeeld door het afvuren van zware artillerie of schouderafgevuurde wapens.
In totaal meldde 11% van de deelnemers blootstelling aan ten minste één krachtige explosie. Daarnaast had 17% een beroep met een hoog risico op blootstelling aan laag-niveau-explosies. Ongeveer 5% had met beide vormen van blootstelling te maken gehad.
De onderzoekers vonden dat blootstelling aan krachtige explosies samenhing met een grotere kans op verschillende aandoeningen, waaronder hepatitis B en C, epileptische aanvallen, diabetes, beroerte, neuropathie, een hoog cholesterolgehalte en longaandoeningen zoals chronische bronchitis en emfyseem.
Bij epileptische aanvallen was de prevalentie 3,92% onder veteranen die aan krachtige explosies waren blootgesteld, tegenover 1,88% bij veteranen zonder dergelijke blootstelling. Voor neuropathie was dit respectievelijk 11,41% en 7,75%. Voor beroerte ging het om 2,03% bij veteranen die aan krachtige explosies waren blootgesteld, tegenover 1,62% bij veteranen zonder blootstelling.
Nadat de onderzoekers corrigeerden voor andere factoren die van invloed kunnen zijn op het voorkomen van deze aandoeningen, zoals leeftijd, geslacht en het totale aantal dagen dat iemand was uitgezonden, bleek dat veteranen met blootstelling aan krachtige explosies:
- 79% vaker een diagnose van epileptische aanvallen hadden;
- 38% vaker neuropathie kregen vastgesteld;
- 35% vaker een beroerte hadden.
Bij blootstelling aan laag-niveau-explosies vonden de onderzoekers juist dat militairen minder vaak diagnoses kregen van aandoeningen zoals diabetes, een hoog cholesterolgehalte en de ziekte van Crohn.
Martindale benadrukte echter dat verschillende factoren deze resultaten kunnen hebben beïnvloed. Veel deelnemers waren bij aanvang van het onderzoek relatief jong en de follow-upperiode kan te kort zijn geweest om bepaalde aandoeningen te laten ontstaan. Volgens haar mag het ontbreken van een verhoogd risico bij laag-niveau-explosies in deze studie daarom niet worden opgevat als bewijs dat zulke blootstelling geen lichamelijke gevolgen op lange termijn heeft.
“Het begrijpen van iemands geschiedenis van blootstelling aan explosies kan ons een extra stukje van de puzzel geven bij het beoordelen van gezondheidsrisico’s op lange termijn en hoe die risico’s in de loop van de tijd gevolgd zouden moeten worden,” aldus Martindale.
Een beperking van het onderzoek was dat blootstelling aan krachtige explosies door de deelnemers zelf werd gerapporteerd. Er was geen informatie beschikbaar over de precieze intensiteit van de explosie, het type en de ernst van eventuele verwondingen of de behandeling daarvan.
Daarnaast waren gegevens over diagnoses beperkt tot aandoeningen die na het invullen van de vragenlijst binnen het zorgsysteem van de VA waren geregistreerd. Diagnoses die vóór het begin van de studie of buiten het VA-zorgsysteem waren gesteld, werden niet meegenomen.
De studie werd ondersteund door het Salisbury VA Health Care System, het Naval Health Research Center, het VA Puget Sound Health Care System en de Henry M. Jackson Foundation for the Advancement of Military Medicine.
Links
