Een nieuwe studie laat zien dat de laatste Neanderthalers in Europa grotendeels afstammen van één kleine overlevende populatie. Tijdens een koude periode rond 75.000 jaar geleden namen aantallen sterk af en trokken groepen zich terug naar een klimaatgunstig gebied in wat nu Zuidwest-Frankrijk is. Vanuit deze regio ontstond rond 65.000 jaar geleden een nieuwe populatie die zich weer over Europa verspreidde.
Onderzoekers analyseerden mitochondriaal DNA uit botten en tanden van tien nieuw onderzochte Neanderthalers, aangevuld met eerder verzamelde gegevens. Deze DNA-vorm is goed bewaard gebleven en geschikt om afstamming te volgen. De resultaten tonen dat vrijwel alle late Neanderthalers genetisch sterk op elkaar lijken, wat wijst op een beperkte oorsprong en weinig variatie.
Daarnaast combineerde het onderzoek genetische data met archeologische gegevens om veranderingen in verspreiding en populatiegrootte te reconstrueren. Hieruit blijkt dat Neanderthalers tussen ongeveer 400.000 en 40.000 jaar geleden in Europa leefden, maar dat hun aantallen en verspreiding sterk schommelden.
De studie toont ook een snelle en sterke daling van de populatie tussen circa 45.000 en 42.000 jaar geleden. Kort daarna verdwenen de Neanderthalers volledig, rond 40.000 jaar geleden, toen Homo sapiens zich verder over Europa verspreidde.
De lage genetische diversiteit en het bestaan van kleine, geïsoleerde groepen worden genoemd als mogelijke factoren die hebben bijgedragen aan het uitsterven.