Een nieuw overzichtsartikel van de Medicines and Healthcare products Regulatory Agency (MHRA) en de University of Glasgow laat zien dat veelgebruikte geneesmiddelen, niet alleen antibiotica, het darmmicrobioom kunnen beïnvloeden. Deze interacties met darmbacteriën kunnen van invloed zijn op de werking van medicijnen, het optreden van bijwerkingen en de manier waarop verschillende behandelingen elkaar versterken of juist verstoren.
De review, gepubliceerd in Nature npj Antimicrobials and Resistance, bundelt groeiend wetenschappelijk bewijs dat onder andere diabetesmedicatie en antipsychotica subtiele maar betekenisvolle veranderingen veroorzaken in de samenstelling van darmbacteriën. Omdat het darmmicrobioom een centrale rol speelt bij immuniteit en stofwisseling, kunnen deze veranderingen mede verklaren waarom patiënten verschillend reageren op dezelfde behandeling.
Volgens de onderzoekers is dit inzicht belangrijk voor de toekomst van geneesmiddelenveiligheid. Door beter te begrijpen hoe medicijnen het microbioom beïnvloeden, kan worden verklaard waarom sommige mensen meer bijwerkingen ervaren of waarom bepaalde combinaties van geneesmiddelen minder goed werken. Dit is vooral relevant omdat miljoenen mensen meerdere medicijnen tegelijk gebruiken.
Het onderzoek wijst er bovendien op dat verstoring van het darmmicrobioom een rol kan spelen bij het ontstaan en de verspreiding van antibioticaresistentie. Wanneer de balans in de darmflora verstoord raakt, krijgen resistente bacteriën meer kans om te domineren. Het identificeren van geneesmiddelen die het microbioom minder verstoren kan op termijn bijdragen aan het behoud van de effectiviteit van bestaande behandelingen.
De MHRA werkt samen met wetenschappers aan nieuwe standaarden om effecten van medicijnen op het microbioom beter mee te nemen in medicijnontwikkeling en -beoordeling. Daarbij wordt ook gekeken naar innovatieve methoden, zoals het combineren van microbiome-onderzoek met genetische en klinische data en het gebruik van kunstmatige intelligentie om mogelijke bijwerkingen en interacties vroegtijdig te voorspellen.
De centrale boodschap is dat het microbioom steeds meer wordt gezien als een factor die bescherming verdient. Meer kennis hierover kan leiden tot veiliger, effectiever en persoonlijker gebruik van medicijnen. Patiënten wordt geadviseerd hun geneesmiddelen te blijven gebruiken zoals voorgeschreven en bij vragen of bijwerkingen altijd contact op te nemen met hun arts of apotheker.