Een internationaal team onder leiding van dr. Francisco Zamorano (Universidad San Sebastián, Chili) heeft met hersenscans aangetoond dat voetbalwedstrijden sterke, tegengestelde reacties in het brein van fans opwekken. De resultaten, gepubliceerd in het tijdschrift Radiology, laten zien dat hersengebieden die betrokken zijn bij beloning en zelfbeheersing binnen seconden worden “hergeconfigureerd” zodra rivaliteit een rol speelt.
Bij overwinningen op aartsrivalen vertoonden supporters verhoogde activiteit in het beloningssysteem van het brein, terwijl nederlagen juist een tijdelijke onderdrukking van controlefuncties veroorzaakten in de dorsale anterieure cingulate cortex (dACC) – een gebied dat normaal helpt emoties te reguleren. Dit verklaart waarom ogenschijnlijk rationele mensen plots agressief of extreem kunnen reageren tijdens wedstrijden.
Volgens Zamorano tonen de bevindingen aan dat rivaliteit de balans tussen beloning en zelfcontrole snel kan verstoren, vooral bij fanatieke supporters. Deze neurale patronen lijken bovendien niet beperkt tot sport: ze kunnen ook verklaren hoe politieke of religieuze conflicten escaleren wanneer groepsidentiteit wordt bedreigd.
De onderzoekers benadrukken dat de basis van dergelijke reacties al vroeg in het leven wordt gevormd door opvoeding, stress en sociale invloeden. “Bescherming van de vroege ontwikkeling is de krachtigste manier om fanatisme te voorkomen,” aldus Zamorano.
Het onderzoek biedt nieuwe inzichten voor crowd management, communicatiestrategieën en preventie van geweld bij sportevenementen – en reikt verder dan het stadion, tot aan de dynamiek van maatschappelijke polarisatie wereldwijd.
