Een korte samenvatting van het weekoverzicht dat je met alle details en links kunt aantreffen in de nieuwsbrief van deze week. Iedere week verwerk ik ruim 25.000 links waaronder veel nieuws en videos. Ik volg zowel de reguliere media als de alternatieve media omdat beide kanten interessant nieuws hebben en veel zaken in ons leven ook twee kanten hebben, alleen in deze tijd worden de kritische geluiden te snel weggezet als desinformatie of begrensd met behulp van censuur. Onderzoek alles en behoud het goede zeiden ze vroeger al.
Slaap, hersenen en cognitieve gezondheid
Een groot onderzoek onder ruim 400.000 volwassenen uit de UK Biobank laat zien dat mensen met diabetes type 2, hartziekten of een doorgemaakte beroerte beter scoorden op cognitieve tests wanneer zij een gezond slaappatroon hadden. Dit betrof onder meer redeneervermogen en informatieverwerkingssnelheid.
Bij Alzheimer werden hersenactiviteitspatronen gevonden die bij sommige cognitief gezonde volwassenen jaren vóór geheugenverlies mogelijk wijzen op een verhoogd risico. Andere patronen kwamen juist voor bij mensen wier hersenen opvallend goed bestand leken tegen cognitieve achteruitgang.
Onderzoekers van de Universiteit van Oulu ontwikkelden daarnaast een experimentele methode om de natuurlijke afvoer van afvalstoffen uit de hersenen tijdens het wakker zijn te stimuleren. Bij gezonde proefpersonen veranderden na behandeling de concentraties van onder meer bèta-amyloïd en GFAP in het bloed en werden veranderingen in de hersenvloeistofstroming gemeten.
Ook neuroplasticiteit komt terug. Na beroerte of hersenletsel kunnen zenuwnetwerken zich gedeeltelijk reorganiseren, vooral wanneer intensieve training vroeg wordt gestart. Een ander onderzoek liet zien dat het brein tijdens de ontwikkeling afwijkende zenuwcellen lijkt te verwijderen wanneer deze onvoldoende functionele verbindingen kunnen vormen.
Diabetes, beweging en stofwisseling
Regelmatige spieractiviteit blijkt opnieuw belangrijk voor de glucosestofwisseling. Al na enkele dagen lichamelijke inactiviteit kan de insulinegevoeligheid afnemen; studies waarbij één been werd geïmmobiliseerd laten zien dat vooral de ongebruikte spieren snel insulineresistenter worden.
Een Zweedse studie onder 4.685 volwassenen koppelde specifieke darmbacteriën aan een hoger of lager risico op diabetes type 2. Opvallend was dat Akkermansia muciniphila, meestal als gunstige bacterie beschouwd, in deze studie juist samenhing met een hoger risico bij mensen met een lage vezelinname.
Vroeger naar bed gaan werd in een gerandomiseerde studie bij mensen met prediabetes geassocieerd met meer gewichtsverlies wanneer slaapcoaching werd toegevoegd aan een leefstijlprogramma. De bloedsuikerwaarden veranderden echter niet duidelijk.
Ook lichaamsbeweging en bloeddruk komen samen. Isometrische oefeningen zoals wall squats verlaagden in een studie de bloeddruk duidelijk. Drie trainingen per week leverden het grootste effect op, terwijl één of twee sessies een deel van de daling konden behouden.
Darmen en microbioom
Moedermelk bevat suikers en andere bioactieve stoffen die belangrijk blijken voor het darmmicrobioom van zuigelingen. Onderzoekers identificeerden zowel een moedermelksuiker die mogelijk de darmontwikkeling ondersteunt en geelzucht helpt voorkomen als een enzym dat darmbacteriën helpt toegang te krijgen tot voedingsstoffen uit moedermelk.
Bij volwassenen werd een veganistisch voedingspatroon in een kleine studie geassocieerd met meer darmbacteriën die samenhangen met hartgezondheid, een grotere bacteriële diversiteit bij hogere inname van plantaardig eiwit en lagere concentraties van sommige ongunstige stofwisselingsproducten.
Daarnaast werd een mechanisme ontdekt waarmee regulatoire T-cellen voorkomen dat darmbacteriën ongewenste immuunreacties veroorzaken. Dit helpt verklaren hoe triljoenen micro-organismen in de darm kunnen leven zonder voortdurend ernstige ontstekingen uit te lokken.
Hart en bloedvaten
Verkeerslawaai wordt in voorlopig onderzoek gelinkt aan een hoger risico op ernstige hartproblemen, hoge bloeddruk, hoog cholesterol en diabetes, zelfs bij mensen die verder goed slapen.
Een Chinese studie onder bijna een half miljoen mensen vond dat regelmatig thee drinken samenhing met een lager risico op vaatziekten. Zwarte thee liet het meest consistente verband zien, terwijl zeer hete thee juist met een hoger risico samenhing.
Koffie werd in een andere grote analyse gelinkt aan een iets lager risico op boezemfibrilleren. Het laagste risico werd gezien bij ongeveer twee tot drie koppen per dag.
Onderzoekers beschreven daarnaast hoe het hart tegelijkertijd glucose en lactaat als brandstof gebruikt. Lactaat wordt rechtstreeks in de mitochondriën verwerkt via transporteiwit MCT1, waardoor de hartspier vooral tijdens zware belasting efficiënt energie kan blijven produceren.
Kanker en nieuwe behandelstrategieën
Bij darmkanker werd een eiwit gevonden dat T-cellen mogelijk langer actief houdt binnen tumoren. Dit kan in de toekomst helpen om gemanipuleerde T-celtherapieën effectiever te maken.
Een breder kankeronderzoek identificeerde een veelvoorkomende kwetsbaarheid die bij meerdere tumortypen aanwezig lijkt te zijn. Onderzoekers werken aan geneesmiddelen die deze kwetsbaarheid benutten en hopen daarmee behandelingen te ontwikkelen die tumorcellen selectiever aanpakken.
Spaanse onderzoekers ontwikkelden daarnaast een experimentele STAb-T-celtherapie die met een geneesmiddel kan worden aangezet, uitgezet en gedoseerd. In laboratorium- en dieronderzoek werkte de aanpak tegen zowel bloedkanker als solide tumoren.
Bij mensen die kanker hebben gehad blijft alcoholgebruik relatief hoog: in een Amerikaanse analyse dronk ongeveer 46% nog alcohol, vrijwel hetzelfde percentage als acht jaar eerder.
ALS, Parkinson en neurodegeneratie
Een internationale genetische studie naar ALS en frontotemporale dementie vond honderden tot dan toe onbekende genetische verwantschappen tussen patiënten. Ook mensen zonder bekende familiegeschiedenis bleken soms genetisch verwant aan andere patiënten. Dit kan helpen bij het vinden van nieuwe ziekteveroorzakende varianten.
Beroepsmatige blootstelling aan pesticiden werd in nieuw onderzoek geassocieerd met een verhoogd risico op ALS. Het onderzoek ondersteunt verdere aandacht voor bescherming van landarbeiders.
Bij Parkinson wordt intermitterende hypoxie onderzocht. In een kleine studie leidde kortdurende gecontroleerde blootstelling aan zuurstofarme lucht tijdelijk tot lagere cortisol- en leptinewaarden en hogere concentraties van het ontstekingsremmende hormoon adiponectine.
PFAS, microplastics en chemische blootstelling
De Britse gezondheidsdienst UKHSA start een biomonitoringprogramma waarin bloed en urine worden onderzocht op PFAS, lood, arseen, bisfenolen, ftalaten en vlamvertragers. Doel is beter in kaart te brengen hoeveel van deze stoffen in de bevolking voorkomen en welke gezondheidseffecten ermee samenhangen.
Onderzoekers ontwikkelden daarnaast een plantaardig geïnspireerde waterafstotende coating die mogelijk een alternatief kan vormen voor PFAS.
Microplastics blijken in laboratoriumonderzoek chemisch actief te kunnen zijn. Wanneer ze met water reageren ontstaan hydroxylradicalen en andere reactieve zuurstofverbindingen, die eiwitten en celmembranen kunnen beschadigen.
Een analyse van 113 cosmetica- en schoonmaakproducten vond bovendien duizenden chemische verbindingen, waarbij in bijna alle producten minstens één stof aanwezig was die niet op het etiket stond vermeld.
Voeding en voedingsstoffen
Een Britse analyse waarschuwt dat het vervangen van zuivel door niet-verrijkte plantaardige alternatieven kan leiden tot een lagere inname van jodium, calcium, vitamine B2 en vitamine B12. Vooral adolescente meisjes bleken kwetsbaar voor jodiumtekort.
Een studie onder oudere volwassenen koppelde een hogere inname van lecithine uit voeding aan betere cognitieve prestaties en een lager risico op milde cognitieve stoornissen. Lecithine komt onder meer voor in eieren en sojabonen.
Ook pinda’s werden onderzocht: zestien weken dagelijkse consumptie hing bij gezonde ouderen samen met een betere insulinerespons in hersengebieden die betrokken zijn bij geheugen en leren.
Bij vitamine D wijst historisch onderzoek erop dat mensen die tijdens de Kleine IJstijd in Noord-Engeland leefden geregeld tekenen van vitamine D-tekort en rachitis vertoonden. Minder zonlicht en meer binnenblijven worden als mogelijke verklaringen genoemd.
Zwangerschap, baby’s en kinderen
Een laag ijzergehalte tijdens de vroege zwangerschap blijft een belangrijk aandachtspunt voor de ontwikkeling van de hersenen. Daarnaast laat nieuw onderzoek zien dat vroeggeboorte de ontwikkeling van het cerebellum kan veranderen.
Bij baby’s blijkt een suiker uit moedermelk mogelijk zowel de darmontwikkeling als de verwerking van bilirubine te ondersteunen, waardoor geelzucht mogelijk wordt beperkt.
Ook lood blijft een risicofactor voor kinderen. Zelfs relatief lage blootstelling werd in een Amerikaans onderzoek in verband gebracht met een hoger risico op keelontsteking door streptokokken.
Medicatie en gezondheidszorg
Langdurig gebruik van protonpompremmers wordt besproken in relatie tot mogelijke risico’s zoals botbreuken, darminfecties en bepaalde huidreacties. Dit betekent niet dat deze medicijnen onveilig zijn, maar langdurig gebruik kan reden zijn om noodzaak en dosering periodiek te beoordelen.
Een Canadees onderzoek onder bijna een miljoen ziekenhuispatiënten vond dat patiënten van vrouwelijke artsen gemiddeld een iets lager sterfterisico en minder heropnames hadden dan patiënten van mannelijke artsen. De studie toont een verband en zegt niet welke specifieke verschillen in behandeling dit verklaren.
Een andere studie laat zien dat ruim een kwart van de ondervraagde Amerikanen ooit symptomen heeft overdreven of verzonnen om antibiotica voorgeschreven te krijgen, wat relevant is voor antibioticaresistentie.
mRNA, COVID-19 en vaccinonderzoek
Het document bevat opnieuw meerdere bijdragen over mRNA-vaccins. Een studie onder volwassenen in Florida rapporteerde verschillen in sterfte tussen ontvangers van het Pfizer- en Moderna-vaccin, waarbij vooral bij oudere volwassenen verschillen werden gezien. De studie vraagt om verdere analyse van mogelijke verstorende factoren en kan niet zonder meer als bewijs voor een causaal verschil worden gezien.
Daarnaast worden onderzoeken aangehaald over myocarditis, pericarditis en IgG4-antistoffen na herhaalde vaccinatie. In het document worden mogelijke gevolgen van IgG4 vooral als hypothesen beschreven, niet als bewezen klinische effecten.
Een interview met Robert Clancy bevat kritiek op het pandemiebeleid, het gebruik van ivermectine en hydroxychloroquine en mogelijke langdurige klachten na mRNA-vaccinatie. Dit betreft de interpretatie en ervaring van de geïnterviewde en moet worden onderscheiden van gecontroleerd klinisch onderzoek.
Ook de methodologie van long-COVID-onderzoek krijgt aandacht. Een nieuwe onderzoeksopzet leverde veel minder uitkomsten op die betrouwbaar aan COVID konden worden toegeschreven dan conventionele analyses. De auteurs benadrukken dat dit niet betekent dat long COVID nauwelijks voorkomt, maar dat onderzoeksopzet grote invloed heeft op geschatte risico’s.
Klimaat, energie en milieu
Het klimaatgedeelte bevat opnieuw zowel wetenschappelijk onderzoek als opiniërende bijdragen. Een studie naar Noord-Afrikaanse groene waterstof waarschuwt dat de werkelijke waterbehoefte veel groter kan zijn dan vaak wordt aangenomen en dat ontzilting gevolgen kan hebben voor zeeleven en visserij.
Een ander opiniestuk van Bjørn Lomborg stelt dat klimaatverandering reëel en door mensen veroorzaakt is, maar geen existentiële bedreiging vormt. Hij benadrukt dalende sterfte door natuurrampen en relatief beperkte economische schade.
Daarnaast bevat het bestand een studie waarvan de auteurs stellen dat fossiele brandstoffen maximaal een beperkt deel van de recente CO₂-stijging verklaren. Deze conclusie wijkt af van de gangbare wetenschappelijke inzichten en wordt in het document als afwijkende interpretatie gepresenteerd.
De bouwsector, datacenters, palmolie, bosbouw en landbouw komen eveneens terug als milieuthema’s. Bij palmolie wordt melding gemaakt van mogelijke banden tussen een grote producent en ontbossing in Indonesië, terwijl datacenters lokaal zorgen oproepen over dieselgeneratoren en luchtvervuiling.
AI, technologie en maatschappij
Een elektronische neus gecombineerd met AI kan geuren herkennen en opnieuw verspreiden via een polsband of halsketting. Mogelijke toepassingen liggen bij virtual reality, diagnostiek en reuktraining.
Voor mensen met een visuele of auditieve beperking is ALEYE ontwikkeld: een draagbare polsband die gezichtsuitdrukkingen en lichaamstaal via AI omzet in voelbare trillingspatronen.
Het bestand bevat daarnaast kritiek op AI-antwoorden en de mogelijkheid dat dominante institutionele bronnen en maatschappelijke opvattingen te veel gewicht krijgen. Dit is een beschouwende bijdrage over hoe AI kritisch beoordeeld moet worden, geen empirische studie.
Overige ontwikkelingen
Andere onderwerpen zijn onder meer een nieuwe tandenborstel die tijdens het poetsen elektrische lading opwekt en bacteriële biofilms sterker kan verminderen, Australische honing met sterke antimicrobiële eigenschappen, een plantaardige stof die mogelijk als natuurlijke UV-beschermer kan dienen en onderzoek naar sokken die het wandelen iets energiezuiniger maken.
