Mensen die regelmatig nachtdiensten werken, vertonen subtiele veranderingen in de structuur en werking van hun hart. Ook blijken bepaalde bloedwaarden die verband houden met hart- en vaatziekten te verschillen van die van mensen die niet regelmatig ’s nachts werken. Dat blijkt uit een grootschalig onderzoek onder 42.671 deelnemers aan de Britse UK Biobank, gepubliceerd in het European Heart Journal – Cardiovascular Imaging.
Het onderzoek, uitgevoerd door wetenschappers onder leiding van dr. Muwei Li van de Zhengzhou University in China, is het eerste grootschalige onderzoek waarin gedetailleerde MRI-beelden van het hart worden gecombineerd met analyses van eiwitten en stofwisselingsproducten in het bloed om de mogelijke gevolgen van nachtwerk te onderzoeken.
Wereldwijd werkt naar schatting één op de vijf werknemers regelmatig tijdens de nacht. Eerdere onderzoeken hebben al verbanden aangetoond tussen nachtwerk en een verhoogd risico op hart- en vaatziekten en sterfte aan deze aandoeningen.
Dikkere hartwanden en kleinere hartkamers
De onderzoekers analyseerden gegevens van 42.671 mannen en vrouwen met een gemiddelde leeftijd van 52 jaar bij aanvang van het onderzoek. Van hen werkten 1.322 deelnemers regelmatig tijdens de nacht. Personen die bij aanvang al hart- en vaatziekten hadden, werden uitgesloten.
Met behulp van MRI-scans van het hart werden verschillende structurele verschillen vastgesteld.
Bij mensen die regelmatig nachtdiensten werkten, waren de hartwanden gemiddeld iets dikker in verhouding tot de grootte van de belangrijkste pompkamer. Ook waren de hartkamers gemiddeld iets kleiner.
Daarnaast werd een subtiel verschil gevonden in een maat voor de samentrekking van de hartspier.
De ejectiefractie, een belangrijke maat voor de hoeveelheid bloed die het hart per slag wegpompt, verschilde echter niet significant tussen de groepen.
Volgens de onderzoekers gaat het om relatief kleine gemiddelde verschillen en betekenen de resultaten niet dat iedere nachtwerker uiteindelijk hartproblemen zal ontwikkelen.
Lagere DHA-waarden en veranderingen in cholesterol
Naast de veranderingen in de hartstructuur ontdekten de onderzoekers verschillen in verschillende bloedmarkers.
Bij mensen die regelmatig nachtdiensten werkten, werden onder andere de volgende afwijkende waarden vastgesteld:
- Lagere DHA-waarden: DHA is een omega 3-vetzuur dat betrokken is bij de gezondheid van hart en bloedvaten.
- Lagere waarden van bepaalde HDL-gerelateerde markers: HDL speelt een rol bij het transport van cholesterol.
- Hogere triglyceridengerelateerde markers: verhoogde triglyceridenwaarden kunnen samenhangen met een groter risico op hart- en vaatziekten.
- Hogere ontstekingsmarkers: deze kunnen wijzen op veranderingen in ontstekingsprocessen die betrokken zijn bij cardiovasculaire aandoeningen.
De onderzoekers vermoeden dat deze veranderingen aanwijzingen geven voor de biologische processen die het verband tussen nachtwerk en hartgezondheid kunnen verklaren.
Verstoring van biologische klok mogelijk belangrijke factor
Een mogelijke verklaring ligt in de verstoring van het circadiane ritme, de biologische klok die onder andere slaap, hormoonproductie, stofwisseling en bloeddruk reguleert.
Bij nachtwerkers raakt het natuurlijke slaap-waakritme regelmatig uit balans doordat zij actief zijn op momenten waarop het lichaam biologisch is ingesteld op rust.
Deze verstoring kan invloed hebben op de stofwisseling, ontstekingsprocessen, bloeddrukregulatie en de werking van bloedvaten.
De onderzoekers benadrukken dat nog niet is aangetoond dat deze processen rechtstreeks verantwoordelijk zijn voor de waargenomen veranderingen aan het hart.
Gevolgen van langdurig nachtwerk nog onduidelijk
Het onderzoek was observationeel en kon daardoor geen oorzakelijk verband vaststellen tussen nachtwerk en veranderingen aan het hart.
Bovendien werd de hartstructuur slechts op één moment onderzocht. Daardoor is nog onbekend of de veranderingen toenemen naarmate iemand langer nachtdiensten werkt.
Ook is niet duidelijk of eventuele veranderingen kunnen herstellen wanneer iemand minder nachtdiensten gaat werken of helemaal stopt met nachtwerk.
De onderzoekers willen daarom vervolgonderzoek uitvoeren waarbij deelnemers gedurende langere tijd worden gevolgd en herhaaldelijk MRI-scans en bloedonderzoek ondergaan.
Extra aandacht voor hartgezondheid bij nachtwerkers
Volgens dr. Muwei Li is het belangrijk dat mensen die regelmatig nachtdiensten werken extra aandacht besteden aan hun cardiovasculaire gezondheid.
Hij noemt onder andere voldoende slaap, regelmatige beweging, gezonde voeding, het vermijden van roken en het controleren van bloeddruk, cholesterol en bloedsuiker.
Ook zouden artsen volgens de onderzoekers rekening kunnen houden met nachtwerk bij het beoordelen van patiënten met bestaande risicofactoren voor hart- en vaatziekten.
De resultaten wijzen op een verband tussen frequent nachtwerk en subtiele veranderingen in het hart en de stofwisseling, maar verder onderzoek moet uitwijzen welke gevolgen deze verschillen op langere termijn hebben voor het ontstaan van hartziekten.
Bron: European Society of Cardiology (ESC), 19 november 2026.
Wetenschappelijke publicatie: Muwei Li et al., Night Shift Work and Subclinical Cardiac Remodeling: A Multiomic CMR Study in 42,671 Individuals.
Onderzoek: Lees de wetenschappelijke publicatie
