Darmen, voeding en microbioom
Het darmmicrobioom komt opnieuw sterk naar voren. Volgens een artikel op NutritionFacts.org hebben veganisten minder antibioticaresistentiegenen in hun darmflora dan vegetariërs en vleeseters. De verschillen betroffen onder meer resistentie tegen tetracycline en vancomycine.
Een andere studie laat zien dat industrialisatie de genetische samenstelling van darmbacteriën beïnvloedt. Bij bacteriën van mensen uit geïndustrialiseerde samenlevingen werden meer genen aangetroffen, waarvan een groot deel via horizontale genoverdracht van andere micro-organismen afkomstig bleek. Deze genen waren onder meer betrokken bij vitamine B12-productie, stofwisseling en stressreacties.
Ook blauwe bessen worden gekoppeld aan veranderingen in de darm. Darmbacteriën zetten polyfenolen uit blauwe bessen om in kleinere stoffen die in het lichaam kunnen worden opgenomen. In een klinische studie rapporteerde 53% van de deelnemers met maag-darmklachten verbetering tijdens gebruik van blauwe bessen, tegenover 30% tijdens placebo.
Koffie blijkt eveneens invloed te hebben op de darmfunctie. Bij 61 gezonde volwassenen hing regelmatig koffiedrinken samen met meer bacteriële diversiteit, een lagere pH in de dunne darm en sterkere bewegingen van de dikke darm, wat mogelijk de stoelgang bevordert.
Diabetes en bloedsuiker
Onderzoekers van Helmholtz Munich werken aan een nieuwe antistoftherapie tegen diabetes type 2. Deze richt zich op de receptor Inceptor, die de insulinesignalering in bètacellen afremt. In preklinisch onderzoek verbeterde blokkering van deze receptor de insulinegevoeligheid, insulineafgifte en overleving van bètacellen.
Daarnaast wordt de rol van darmflora bij diabetes type 2 en aderverkalking verder onderzocht. Een verhoogde doorlaatbaarheid van de darmwand, ontsteking en bacteriële stofwisselingsproducten zouden mogelijk invloed kunnen hebben op insulinegevoeligheid, vetstofwisseling en vaatgezondheid.
Een andere studie laat zien dat schonere lucht tijdens de slaap mogelijk invloed heeft op de glucoseregulatie. Bij mensen met prediabetes verminderden draagbare luchtfilters de blootstelling aan luchtvervuiling en werden sterke schommelingen in de bloedsuiker minder uitgesproken.
Ook slaapgedrag speelt een rol. Bij mensen met prediabetes hing eerder inslapen samen met meer gewichtsverlies, onafhankelijk van de totale slaapduur. Elk uur eerder naar bed gaan werd gekoppeld aan ongeveer 0,6 kilogram extra gewichtsverlies gedurende acht weken.
Hersenen, Alzheimer en neurologische aandoeningen
Onderzoekers van de Universiteit van Oulu ontwikkelden een methode die de natuurlijke afvoer van stoffen uit de hersenen mogelijk stimuleert terwijl mensen wakker zijn. Bij 29 gezonde volwassenen werden na ritmische lichaamstrillingen en bloeddrukverlagende medicatie veranderingen in hersenvloeistofstroming en verhoogde bloedwaarden van onder meer bèta-amyloïd en GFAP gevonden.
Bij Alzheimer wordt daarnaast onderzocht of infecties via de neus een rol kunnen spelen. In muizenonderzoek bereikte Chlamydia pneumoniae binnen enkele dagen de hersenen en ontstonden ontstekingsreacties en eiwitophopingen die lijken op processen bij Alzheimer.
Onderzoekers vonden ook een verband tussen slechter gehoor en dunnere lagen van het netvlies. Sommige verschillen kwamen overeen met ongeveer zes tot twaalf jaar extra veroudering. Mogelijk wijzen gehoorverlies en veranderingen in het netvlies op een gedeelde kwetsbaarheid van zenuwweefsel en kleine bloedvaten.
Bij multiple sclerose werd een experimenteel middel, Kamuvudine, onderzocht. Bij muizen met MS-achtige klachten konden verlamming en gezichtsverlies gedeeltelijk of volledig worden teruggedraaid. Gegevens van miljoenen mensen die verwante hiv-medicijnen gebruikten lieten bovendien een lager voorkomen van MS en minder terugvallen zien.
Slaap en biologische klok
Kunstlicht krijgt deze week veel aandacht. Ratten die langdurig onder fluorescent kantoorlicht verbleven, ontwikkelden een zwakker dag-nachtritme, hogere bloedsuikerwaarden en een sterk verminderde beweeglijkheid van zaadcellen. Eén uur daglichtachtige verlichting rond het middaguur kon een deel van de verstoring herstellen. Deze effecten zijn nog niet bij mensen aangetoond.
Bij mensen met diabetes type 2, hartziekten of een doorgemaakte beroerte bleek een gezond slaappatroon samen te hangen met betere cognitieve prestaties en een groter hersenvolume.
Laat slapen en laat eten werden bij mensen met obesitas gekoppeld aan meer kenmerken van het metabool syndroom, veranderingen in de darmflora en een verhoogde darmdoorlaatbaarheid.
Hart en bloedvaten
Een onderzoek naar atriumfibrilleren bracht een moleculaire interactie in kaart die betrokken is bij littekenvorming in het hart. Door deze interactie te blokkeren kon in muismodellen reeds ontstane fibrose gedeeltelijk worden teruggedraaid en namen abnormale hartritmes af.
Onderzoekers uit Cambridge ontwikkelden daarnaast een behandeling die beschadigde hartspiercellen na een hartaanval stimuleert om zich opnieuw te delen. Bij muizen leidde dit tot meer herstel van hartweefsel.
Bruin vet blijkt mogelijk eveneens relevant voor hartgezondheid. Mensen met aantoonbaar bruin vet hadden minder vaak hart- en vaatziekten en vertoonden gunstigere bloedglucose-, cholesterol- en ontstekingswaarden. Experimenteel bleek het bloeddrukmiddel losartan de activiteit van bruine vetcellen te kunnen verhogen.
Een Zuid-Koreaanse studie laat daarnaast zien dat AI ECG-signalen van smartwatches kan analyseren om een verminderde pompfunctie van het hart op te sporen. De technologie is nog niet geschikt als vervanging voor regulier hartonderzoek.
Kanker en nieuwe behandelstrategieën
Verschillende experimentele kankerbehandelingen worden beschreven. In Cancer Cell werd een geneesmiddel gepubliceerd dat een beschermende barrière rond tumoren kan afbreken, waardoor T-cellen toegang krijgen. Bij muizen verdwenen agressieve alvleeskliertumoren en werd de uitzaaiing van borstkanker afgeremd.
Onderzoekers van de Universiteit van Adelaide ontdekten daarnaast een DNA-schakelaar die de groei van oestrogeenreceptor-positieve borstkanker kan afremmen.
Bij kinderkanker blijkt verspreiding mogelijk niet altijd afhankelijk te zijn van nieuwe genetische mutaties. Sommige tumoren zouden zich door veranderingen in celvorm en gedrag kunnen aanpassen en verspreiden.
PFAS worden eveneens met kanker in verband gebracht. Een NIH-analyse vond dat vrouwen met hogere concentraties PFOA en PFOS in het bloed vaker ER-negatieve borstkanker ontwikkelden. Bij de hoogste concentraties lagen de relatieve risico’s respectievelijk 67% en 93% hoger dan bij de laagste blootstelling.
Zwangerschap, baby’s en kinderen
Bij muizen veranderde koudestress tijdens de zwangerschap de ontwikkeling van de hypothalamus bij de foetus. De effecten verschilden tussen mannelijke en vrouwelijke nakomelingen en betroffen onder meer het aantal neuronen, vertakking van zenuwcellen en GABA-gerelateerde genactiviteit.
Semaglutide werd onderzocht bij drachtige schapen. De behandeling verminderde de bloedtoevoer naar de baarmoeder en het zuurstofgehalte van de foetus. De bevindingen zijn nog niet bij mensen aangetoond, maar zijn relevant omdat GLP-1-middelen niet bedoeld zijn voor gebruik tijdens zwangerschap.
Een andere studie vond dat antibiotica tijdens de bevalling samenhingen met een hoger risico op allergiegerelateerde aandoeningen bij baby’s in het eerste levensjaar.
Bij kinderen bleek een bezoek aan een park van minstens één keer per week samen te hangen met betere mentale gezondheid. Kinderen scoorden gemiddeld 16,5% gunstiger dan kinderen die minder vaak een park bezochten.
Autisme en ontwikkeling
Bij autistische kinderen werden verschillen gevonden in de hersenactiviteit tijdens gezichtsherkenning. Bij neurotypische kinderen wordt dit hersensysteem met de leeftijd steeds sterker gespecialiseerd, terwijl dat patroon bij autistische kinderen minder duidelijk zichtbaar was.
Een studie naar eetstoornissen suggereert dat volwassenen met autisme mogelijk meer baat hebben bij ondersteuning door ervaringsdeskundigen en behandeling die specifiek is aangepast aan autistische kenmerken.
Het bestand bevat ook een oudere studie waarin hogere aluminiumconcentraties werden gevonden in hersenweefsel van patiënten met Alzheimer, multiple sclerose en autisme dan bij controles. De studie toont een verschil in concentraties, maar geen oorzaak-gevolgrelatie.
Luchtvervuiling, PFAS en microplastics
Blootstelling aan luchtvervuiling op jonge leeftijd werd gekoppeld aan een verminderde longfunctie die tot in de adolescentie zichtbaar bleef.
PFAS blijven eveneens een belangrijk thema. Naast het verband met agressievere borstkanker wordt prenatale blootstelling aan PFOA gekoppeld aan kleine verschillen in de slaap van jonge kinderen.
Onderzoekers van Cornell werken aan polymeren die als nanosponzen PFAS uit water kunnen opnemen. De geconcentreerde stoffen kunnen vervolgens chemisch worden afgebroken. AI wordt daarnaast ingezet om onbekende PFAS op te sporen en veiligere alternatieven te ontwikkelen.
Bij microplastics blijkt niet alleen de hoeveelheid maar ook de vorm van belang. In onderzoek bij vissen verergerden bepaalde plasticvezels de gevolgen van een virale infectie.
Antibiotica en infecties
Oxford ontwikkelde een zogenoemde moleculaire lijm, OXF-232, die helpt om resistentie-enzymen van E. coli af te breken. Hierdoor kunnen bestaande antibiotica zoals piperacilline mogelijk opnieuw effectiever worden.
Bij ouderen in verzorgingshuizen blijken urineweginfecties vaker voor te komen en ernstiger te verlopen dan bij vergelijkbare zelfstandig wonende ouderen. Problemen bij diagnostiek, herkenning en antibioticagebruik kunnen hierbij een rol spelen.
Onderzoekers vonden daarnaast een genetische variant die mogelijk de afweer van de longen tegen bacteriën vermindert en het risico op longontsteking verhoogt.
Voeding, eiwitten en leefstijl
Een overzicht van meer dan 350 studies suggereert dat beperking van totale eiwitinname en bepaalde aminozuren biologische veroudering kan vertragen, vooral in dieronderzoek. Bij mensen is het bewijs minder duidelijk en moet dit worden afgewogen tegen het belang van voldoende eiwit voor spiermassa en kracht.
Het bestand bevat daarnaast bijdragen over bewerkt vlees en darmkanker, broccoli en sulforafaan, pinda’s en bloedvaten en de rol van koolhydraten bij training en menopauze.
Bij Friedreich-ataxie bleek sulforafaan uit broccoli in experimenteel onderzoek het niveau van het eiwit frataxine te verhogen en zenuwcellen te beschermen.
Klimaat, CO₂ en energie
Een studie van Columbia University laat zien dat regen de opname van CO₂ door oceanen sterker kan verhogen dan eerder werd meegenomen in mondiale koolstofbudgetten. Volgens de onderzoekers kan de werkelijke opname door oceanen 5 tot 15% hoger liggen dan veel bestaande schattingen.
Het bestand bevat daarnaast alternatieve interpretaties van de oorsprong van de huidige CO₂-stijging. Willie Soon en Jonathan Cohler stellen op basis van isotopenanalyses dat fossiele brandstoffen mogelijk maar een beperkt deel van de stijging verklaren.
Andere bijdragen bespreken onder meer Groenlandse ijssmelt, El Niño, oceaancirculatie en de invloed van wolken. Bij abrupte veranderingen in de oceaancirculatie tijdens de laatste ijstijd blijkt uit nieuw onderzoek dat deze overgangen gemiddeld ongeveer 180 jaar duurden, langer dan eerder werd aangenomen.
Milieu, landbouw en chemische stoffen
Een artikel over glyfosaat stelt dat toepassing vóór de oogst op granen en peulvruchten zou moeten worden afgeschaft. Dit is een beleidsvoorstel vanuit de MAHA-beweging en geen klinische studie.
Onderzoek naar biochar laat zien dat aangepaste bodemverbeteraars cadmium in rijst sterk kunnen verminderen en tegelijkertijd het seleniumgehalte kunnen verhogen.
Bij landbouwgrond in India werd duidelijk dat relatief welvarende boeren die geïrrigeerde fruitteelt bedrijven aanzienlijk meer grondwater gebruiken, terwijl minder intensieve landbouw en graslanden juist bijdragen aan aanvulling van het grondwater.
Ook elektronische apparaten komen als milieuprobleem terug: moeilijk vervangbare batterijen, lijmverbindingen en softwarebeperkingen verkorten volgens onderzoekers vaak de praktische levensduur en dragen bij aan de groei van elektronisch afval.
AI en technologie
AI wordt toegepast om gaatjes te voorspellen op basis van sociale en maatschappelijke risicofactoren, ECG-metingen van smartwatches te analyseren en ziekte eerder op te sporen via hoestgeluiden en oogscans.
Ook wordt onderzocht hoe AI tegenstrijdige emotionele signalen kan interpreteren wanneer woorden, stemgeluid en gezichtsuitdrukking niet hetzelfde vertellen.
Een ander technisch voorbeeld zijn magnetisch aangedreven microbots die de bloedstroom rond een stolsel kunnen verbeteren zodat stolseloplossende medicijnen hun doel beter bereiken.
Overige ontwikkelingen
Andere onderwerpen zijn onder meer een draagbaar apparaat tegen tics bij Tourette, buikmassage tegen een opgeblazen gevoel, een nieuwe elektrische tandenborsteltechniek, digitale therapie tegen angst tijdens en na zwangerschap en VR om angst bij kinderen vóór een operatie te verminderen.
De details en links vind je in de nieuwsbrief van deze week…..
Fijn weekend
Ron
