Een veelvoorkomende maar vaak over het hoofd geziene oorzaak van hoge bloeddruk kan zich aan het zicht onttrekken. Gegevens van een nieuw draagbaar meetapparaat zouden kunnen helpen om deze aandoening eerder op te sporen, blijkt uit nieuw onderzoek.
De studie, gepubliceerd in het tijdschrift Science Translational Medicine, gaat over primair aldosteronisme. Dit is een hormonale aandoening die mogelijk voorkomt bij maximaal één op de vijf mensen met hoge bloeddruk en die het risico verhoogt op hartziekten, beroerte, diabetes en andere ernstige gezondheidsproblemen.
Onderzoekers van de University of Bristol en de University of Manchester in het Verenigd Koninkrijk, de University of Bergen in Noorwegen en samenwerkingspartners in Stockholm en Athene ontdekten dat patiënten met deze aandoening gedurende de dag, maar ook ’s nachts tijdens de slaap, plotselinge pieken in de hormoonproductie vertoonden. Juist ’s nachts worden normaal gesproken vrijwel nooit routinematige bloedtesten uitgevoerd.
Dankzij een draagbaar apparaat dat aan de University of Bristol is ontwikkeld, konden de hormoonspiegels van patiënten 24 uur per dag in hun eigen huis worden gevolgd, in plaats van in een ziekenhuis of onderzoekscentrum. Daardoor konden afwijkingen worden ontdekt die met de huidige testmethoden mogelijk onopgemerkt blijven. Dit zou kunnen bijdragen aan een eerdere diagnose.
Dr. Thomas Upton, mede-hoofdauteur van de studie en onderzoeker aan de University of Bristol en Bristol Hospitals NHS Foundation Trust, zegt:
“Primair aldosteronisme is een belangrijke oorzaak van hoge bloeddruk en de meest voorkomende oorzaak van secundaire hypertensie die we in onze bloeddrukkliniek zien. Mogelijk treft het miljoenen mensen in het Verenigd Koninkrijk. Door de manier waarop hormonen gedurende de dag fluctueren en door de huidige complexiteit van het diagnostische proces wordt de diagnose echter vaak pas laat of helemaal niet gesteld.
“In onze studie werden patiënten thuis gevolgd terwijl zij hun normale dagelijkse activiteiten uitvoerden. Daardoor konden we zien hoe hormonen in een realistische omgeving in de loop van de tijd veranderden. Deze aanpak zou mogelijk een grote verandering kunnen betekenen voor de diagnose van hypertensie en uiteindelijk hart- en vaatziekten kunnen verminderen, met name hartziekten en beroertes die mogelijk voorkomen hadden kunnen worden.”
In dit proof-of-conceptonderzoek werden bij 60 patiënten uit Bristol, Bergen, Stockholm en Athene gedurende 24 uur iedere 20 minuten hormoonspiegels gemeten.
Alle patiënten droegen een licht apparaat ter grootte van een mobiele telefoon, bevestigd rond het middel. Hiermee konden hormonen via de huid worden gemeten terwijl de deelnemers hun normale dagelijkse bezigheden uitvoerden, inclusief slapen.
De technologie heet U-RHYTHM en werd in 2023 verder ontwikkeld door het spin-offbedrijf Dynamic Therapeutics.
Dr. Eder Zavala van de University of Manchester, senior auteur van de studie, zegt:
“Door hormonen gedurende 24 uur voortdurend te meten, konden we een tot nu toe verborgen patroon van nachtelijke hormoonpieken aantonen. Dit geeft ons een veel duidelijker beeld van de ziekte en zou artsen uiteindelijk kunnen helpen om deze eerder te herkennen en patiënten effectiever te behandelen.
“Een uitgebreidere wiskundige en computationele analyse van dagelijkse hormoonprofielen zou in de toekomst mogelijk ook vroegere en subtielere vormen van de aandoening kunnen opsporen. Dat kan nieuwe mogelijkheden bieden om de uitkomsten voor mensen met hoge bloeddruk te verbeteren.”
Met computationele analyse van de meetgegevens konden de onderzoekers veranderingen volgen in aldosteron, het hormoon dat de zout- en waterhuishouding van het lichaam regelt. Daarnaast werden twee nauw verwante hormonen gemeten: 18-hydroxycortisol en 18-oxocortisol.
De huidige tests zouden sommige patiënten kunnen missen, omdat uit het onderzoek bleek dat het aldosterongehalte niet voortdurend verhoogd is. Zelfs bij sommige patiënten met een ernstige vorm van de ziekte waren er perioden waarin de hormoonspiegels onder de minimale grenswaarden daalden die voor de diagnose worden gebruikt.
In plaats van permanent verhoogde hormoonwaarden vonden de onderzoekers herhaalde pieken in de hormoonafgifte gedurende de nacht. Het normale dag-nachtritme bleef daarbij grotendeels intact.
Deze hormoonpieken, afkomstig van de bijnieren, waren vooral duidelijk bij patiënten bij wie de aandoening werd veroorzaakt door een probleem in slechts één bijnier in plaats van beide.
Na chirurgische verwijdering van de aangedane bijnier verdwenen de afwijkende hormoonpatronen. Volgens de onderzoekers vormt dit aanvullend bewijs dat de hormoonpieken rechtstreeks samenhangen met de ziekte.
Professor Stafford Lightman van de University of Bristol, mede-auteur van de studie en uitvinder van de U-RHYTHM-technologie, zegt:
“De bevindingen suggereren dat artsen mogelijk opnieuw moeten nadenken over de manier waarop zij naar deze aandoening zoeken. Volgens de huidige richtlijnen van de Endocrine Society zou primair aldosteronisme inmiddels bij alle mensen met hypertensie, oftewel hoge bloeddruk, moeten worden overwogen.
“Toekomstige diagnostiek zou kunnen verschuiven van een enkele bloedmeting op één tijdstip naar het volgen van het hormonale ritme van het lichaam gedurende langere tijd. Vooral de patronen tijdens de nacht lijken belangrijke aanwijzingen voor de ziekte te bevatten. Verder onderzoek is nodig om vast te stellen hoe dynamische hormoonmetingen het beste in de klinische praktijk kunnen worden toegepast, zodat deze veelvoorkomende en potentieel geneesbare oorzaak van hoge bloeddruk eerder kan worden opgespoord.”
Het onderzoek werd gefinancierd door onder andere EU Horizon 2020, de Trond Mohn Foundation, UKRI Biotechnology and Biological Sciences Research Council (BBSRC), de Medical Research Council, University Hospitals Bristol and Weston NHS Foundation Trust, de Swedish Medical Research Council en de Knut and Alice Wallenberg Foundation.
De bevindingen sluiten aan bij het onderzoeksprogramma van de University of Bristol rond het begrijpen en voorkomen van hart- en vaatziekten en bouwen voort op door het NIHR gefinancierde initiatieven om mensen met hoge bloeddruk en andere cardiovasculaire risicofactoren eerder op te sporen.
Bron: Bristol University
