Beroepsmatige blootstelling aan pesticiden, waaronder herbiciden en insecticiden, wordt in verband gebracht met een 60–70% hoger risico op amyotrofische laterale sclerose (ALS), de meest voorkomende vorm van motorneuronziekte. Dat blijkt uit een systematische review en meta-analyse, online gepubliceerd in Occupational & Environmental Medicine.
Uit de analyse blijkt dat mannen die aan deze stoffen zijn blootgesteld mogelijk ongeveer twee keer zoveel kans hebben om ALS te ontwikkelen als mannen zonder dergelijke blootstelling.
Hoewel ALS nog steeds een zeldzame aandoening is, merken de onderzoekers op dat de incidentie de afgelopen jaren is toegenomen. ALS is een progressieve, snel verlopende neurodegeneratieve ziekte waarvoor momenteel geen genezende behandeling bestaat.
De acute neurotoxische effecten van pesticiden, met name insecticiden, zijn al tientallen jaren bekend. Over de mogelijke langetermijneffecten op het zenuwstelsel is echter veel minder bewijs beschikbaar.
Om de beschikbare kennis te bundelen, doorzochten de onderzoekers wetenschappelijke databanken naar studies, proefschriften en onderzoeksrapporten over beroepsmatige blootstelling aan pesticiden en ALS, gepubliceerd tussen 1990 en 2025.
Van de aanvankelijk 767 beoordeelde artikelen voldeden acht patiënt-controleonderzoeken met in totaal 1.734 ALS-patiënten en drie onderzoeken met 457 gevallen van niet nader gespecificeerde motorneuronziekte aan de criteria voor de gecombineerde analyse.
De resultaten lieten zien dat beroepsmatige blootstelling aan pesticiden samenhing met een 60% hoger risico op ALS vergeleken met geen blootstelling, gebaseerd op zes studies.
Op basis van drie studies bleek dat blootstelling aan hoge niveaus van pesticiden gepaard ging met een bijna verdrievoudigd risico op ALS, terwijl blootstelling aan lagere niveaus samenhing met een verdubbeld risico.
Vergeleken met geen blootstelling werd blootstelling aan herbiciden geassocieerd met een 70% hoger risico op ALS. Blootstelling aan insecticiden of fungiciden ging gepaard met een 60% hoger risico.
In studies waarin de resultaten afzonderlijk voor mannen en vrouwen werden gerapporteerd, bleek uit de gecombineerde analyse dat blootgestelde mannen ongeveer twee keer zoveel kans hadden op ALS als mannen zonder blootstelling. Bij vrouwen werd geen verhoogd risico gevonden.
De onderzoekers wijzen erop dat hun analyse beperkingen heeft. Er waren relatief weinig geschikte studies beschikbaar en de blootstelling aan pesticiden werd meestal grof ingeschat op basis van enkele vragen aan de deelnemers.
Volgens de onderzoekers zijn betere studies nodig, met nauwkeurigere metingen van blootstelling, beter gekozen vergelijkingsgroepen en een uitgebreidere correctie voor andere risicofactoren en mogelijke interacties tussen die factoren.
Zij concluderen dat de resultaten het bewijs versterken dat beroepsmatige blootstelling aan pesticiden het risico op ALS kan verhogen en pleiten voor maatregelen om de blootstelling van werknemers aan pesticiden te verminderen.
Onderzoek: Occupational exposure to pesticides increases the risk of amyotrophic lateral sclerosis: a systematic review and meta-analysis
Tijdschrift: Occupational & Environmental Medicine
Type onderzoek: Systematische review en meta-analyse bij mensen.
Bron: BMJ Publishing Group
