Onderzoekers hebben aanwijzingen gevonden dat menthol en synthetische verkoelende stoffen die veel worden gebruikt in e-sigaretten de elektrische werking van het hart kunnen verstoren. De studie, gepubliceerd in het vakblad Circulation: Arrhythmia and Electrophysiology van de American Heart Association, is uitgevoerd met muizen en gekweekte menselijke hartcellen en laat zien dat deze stoffen het risico op hartritmestoornissen kunnen verhogen.
Verkoelende stoffen zoals WS-3 en WS-23 worden steeds vaker toegevoegd aan e-sigaretten omdat ze een fris, ijzig gevoel geven zonder een uitgesproken smaak. Hierdoor vallen ze vaak buiten regelgeving die gericht is op smaakstoffen. Volgens de onderzoekers zijn deze stoffen populair geworden omdat ze de damp minder scherp maken en het inhaleren aangenamer laten aanvoelen.
In de experimenten werden muizen blootgesteld aan damp van e-sigaretten die nicotine bevatten, met of zonder verkoelende stoffen. De onderzoekers maten daarbij veranderingen in hartritme, hartslagvariabiliteit en elektrische geleiding van het hart. Alle onderzochte koelstoffen beïnvloedden de hartslagvariabiliteit, een maat die verband houdt met stressreacties van het lichaam en een verhoogd risico op hartritmestoornissen en andere cardiovasculaire problemen.
Vooral de synthetische stof WS-23 bleek opvallende effecten te hebben. Wanneer deze stof werd toegevoegd aan nicotinehoudende e-sigaretten, verdrievoudigde het aantal voortijdige hartslagen bij de muizen in vergelijking met e-sigaretten die alleen nicotine en oplosmiddelen bevatten. Daarnaast werden veranderingen gezien in de elektrische herstelfase van het hart tussen twee hartslagen, wat kan bijdragen aan een verhoogde kans op ritmestoornissen.
Ook menselijke hartcellen die in het laboratorium waren gekweekt werden onderzocht. In rust hadden de koelstoffen weinig effect, maar wanneer de cellen onder hormonale stress werden geplaatst – om de invloed van nicotine-gerelateerde stressreacties na te bootsen – veranderden zowel het hartritme als de elektrische eigenschappen van de cellen. Dit wijst erop dat de effecten mogelijk sterker worden wanneer het lichaam onder belasting staat.
Volgens de onderzoekers suggereren de resultaten dat verkoelende stoffen het hart soms te vroeg of juist te laat elektrisch gereed kunnen maken voor een volgende hartslag. Hierdoor kunnen afwijkende hartritmes ontstaan die in ernstige gevallen het risico op plotselinge hartstilstand vergroten. Tegelijkertijd benadrukken zij dat het onderzoek nog geen direct bewijs levert voor dezelfde effecten bij mensen en dat vervolgonderzoek noodzakelijk is.
De studie komt op een moment waarop het gebruik van menthol- en koelstoffen in e-sigaretten sterk toeneemt. Volgens cijfers die in het artikel worden aangehaald steeg de verkoop van menthol-e-sigaretten in de Verenigde Staten tussen 2019 en 2023 met bijna 176 procent. De verkoop van producten met synthetische koelstoffen zoals WS-3 en WS-23 nam tussen 2020 en 2023 zelfs met meer dan 870 procent toe.
De onderzoekers pleiten daarom voor verdere evaluatie van deze stoffen door toezichthouders. Zij wijzen erop dat koelstoffen vaak in hogere concentraties aanwezig zijn dan nicotine of andere smaakstoffen en dat nog onduidelijk is welke gevolgen langdurige blootstelling kan hebben voor mensen, vooral voor groepen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, zoals mensen met hoge bloeddruk, obesitas, diabetes of bestaande hartproblemen.
