Onderzoek laat zien dat in landbouwgebieden waar veel pesticiden worden gebruikt vaker Parkinson voorkomt. Verschillende epidemiologische studies in o.a. de VS, Frankrijk en Canada tonen dat mensen die wonen of werken in gebieden met intensief pesticidengebruik een verhoogd risico hebben.
Belangrijke bevindingen uit onderzoek:
- Blootstelling aan pesticiden zoals paraquat, rotenon en sommige fungiciden wordt in verband gebracht met schade aan dopaminerge zenuwcellen in de hersenen.
- Landbouwarbeiders en bewoners van landbouwgebieden hebben gemiddeld een hoger Parkinsonrisico dan mensen in stedelijke gebieden zonder pesticidengebruik.
- Studies tonen dat langdurige blootstelling via lucht, water of voedsel het risico kan verhogen.
Sommige pesticiden veroorzaken oxidatieve stress en mitochondriale schade, mechanismen die ook bij Parkinson worden gezien.
Voorbeelden uit onderzoek:
- In Californië werd tot 50–75% hoger risico gevonden bij mensen die dichtbij velden wonen waar bepaalde pesticiden worden gespoten.
- Franse landbouwstudies vonden meer Parkinson bij boeren dan in de algemene bevolking.
- Experimenteel onderzoek laat zien dat stoffen zoals rotenon en paraquat Parkinsonachtige hersenschade kunnen veroorzaken bij dieren.
Samenvattend: meerdere studies laten een statistisch verband zien tussen langdurige blootstelling aan pesticiden en een verhoogde kans op Parkinson, maar het risico hangt af van dosis, duur van blootstelling en individuele gevoeligheid.
Belangrijke studies over pesticiden en Parkinson
Hier zijn enkele wetenschappelijke studies en reviews die het verband tussen pesticiden en Parkinson hebben onderzocht.
1. Tanner et al., 2011 – Rotenone en paraquat
Studie bij landbouwers en tuiniers in de VS. Resultaat: blootstelling aan rotenon en paraquat was significant geassocieerd met Parkinson.
Conclusie: pesticiden die oxidatieve stress of mitochondriale schade veroorzaken verhogen het risico.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21269927/
2. Costello et al., 2009 – Californië landbouwgebieden
Onderzocht mensen die dichtbij velden wonen waar pesticiden worden gebruikt. Combinatie van maneb + paraquat verhoogde duidelijk het Parkinsonrisico, vooral bij jongere mensen.
https://jornal.usp.br/wp-content/uploads/2020/10/Pesticidas-e-PD.pdf
3. AGRICAN-cohort (Frankrijk)
Grote cohortstudie met boeren en landbouwarbeiders. Resultaat: levenslange blootstelling aan pesticiden was geassocieerd met een verhoogde kans op Parkinson.
https://www.nature.com/articles/s41531-024-00864-2
4. Meta-analyses van epidemiologische studies
Systematische reviews van meerdere studies tonen dat blootstelling aan pesticiden statistisch samenhangt met Parkinson. Langdurige of beroepsmatige blootstelling verhoogt het risico duidelijk.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0753332216322958
5. Case-control onderzoek (Texas)
Gebruik van het pesticide rotenon gaf een sterk verhoogd risico (OR rond 10).
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1367825/
Nederlandse onderzoeken
1. Nationale case-control studie (Utrecht / IRAS – 2017)
Studie met 352 Parkinsonpatiënten en 607 controles in Nederland. Blootstelling aan pesticiden werd geschat op basis van landbouw rond woonadressen. Resultaat: verhoogd risico bij blootstelling aan bepaalde pesticiden, vooral middelen gebruikt op granen en aardappelen. Er werden 21 pesticiden gevonden met een verhoogd risico-signaal, al kon niet één stof duidelijk worden aangewezen.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0160412017300752
2. Landkaart van Parkinson in Nederland (Utrecht University & Radboudumc, 2026)
Analyse van alle nieuwe Parkinsondiagnoses 2017-2022 met zorgdata. Ongeveer 3.724 nieuwe diagnoses per jaar. Er zijn duidelijke regionale verschillen, met hogere cijfers in het noorden van Nederland. De verdeling komt niet direct overeen met landbouwgebieden, maar onderzoekers denken dat omgevingsfactoren mogelijk meespelen en dat langdurige blootstelling belangrijk is.
https://www.uu.nl/nieuws/onderzoek-onthult-regionale-en-demografische-verschillen-in-parkinson-in-nederland
3. RIVM-project SPARK
Onderzoek naar testmethoden om pesticiden te beoordelen op risico voor Parkinson. Reden: bestaande veiligheidsstudies detecteren vaak geen neurodegeneratieve effecten.
https://www.rivm.nl/en/bestrijdingsmiddelen/spark
Videos
Parkinson en pesticiden – Verband tussen parkinson en pesticiden
https://www.youtube.com/watch?v=waGwuqB7WYc
Pesticiden worden in verband gebracht met Parkinson en andere ziekten
https://www.youtube.com/watch?v=YQm1lu8qkpg
Parkinson door de kassen: Westlanders maken zich zorgen over gevolgen pesticiden
https://www.youtube.com/watch?v=h1u6i491LKg
De Europese Unie wil het toelatingsbeleid voor pesticiden versoepelen
https://www.facebook.com/watch/?v=2019673888577296
Nieuw onderzoek: Parkinson niet door één oorzaak te verklaren
https://www.hartvannederland.nl/milieu-gezondheid/zorg/videos/nieuw-onderzoek-parkinson-niet-door-een-oorzaak-te-verklaren
Neuroloog Bas Bloem over parkinson en pesticiden | De Hofbar
https://www.youtube.com/watch?v=9A3uC1j1gaM
Is er een verband tussen Parkinson en landbouwgif op platteland?
https://www.youtube.com/watch?v=BsOXwmtIiEk
Voormalig tuinder Ger kreeg Parkinson na jarenlang gebruik van pesticiden
https://eenvandaag.avrotros.nl/videos/voormalig-tuinder-ger-kreeg-parkinson-na-jarenlang-gebruik-van-pesticiden-misschien-heb-ik-mijn-eigen-leven-kapot-gemaakt-127089