Onderzoekers van de University of Bristol en University College Dublin hebben aangetoond dat voortplanting op jonge leeftijd meetbare gevolgen heeft voor biologische veroudering. In een unieke langetermijnstudie bij grote hoefijzervleermuizen blijkt dat vrouwtjes die vroeg beginnen met reproduceren kortere telomeren hebben — een belangrijke biomarker voor veroudering en lichamelijke stress. Kortere telomeren hangen samen met een lagere kans om het volgende jaar te overleven.
Het onderzoek volgde 200 vrouwelijke vleermuizen gedurende vijf jaar in een kolonie bij Woodchester Mansion in Gloucestershire, die al sinds 1959 onafgebroken wordt gemonitord. Door telomeerlengte te combineren met gedetailleerde gegevens over het voortplantingsgedrag konden de onderzoekers voor het eerst de directe, kortetermijnkosten van voortplanting nauwkeurig in kaart brengen.
Volgens hoofdauteur dr. Megan Power betekent vroeg moederschap een duidelijke biologische belasting: vrouwtjes die jong beginnen met voortplanten vertonen snellere telomeerverkorting en hebben een lagere overlevingskans het jaar daarop. Toch is het effect niet blijvend wanneer dieren deze kritieke periode overleven. Sommige individuen blijken in staat de schade te herstellen.
Opvallend is de ontdekking van een groep zogeheten ‘supermoeders’: vleermuizen die meerdere jongen krijgen, een uitzonderlijk hoge leeftijd bereiken en geen zichtbare negatieve gezondheidseffecten ondervinden. Dit wijst op een opmerkelijke biologische flexibiliteit in het omgaan met de kosten van voortplanting.
De zwaarste belasting blijkt plaats te vinden tijdens de lactatie, de periode waarin de moeder haar jong voedt. Juist dan is de energievraag extreem hoog en worden de sterkste effecten op telomeren gemeten.
De onderzoekers benadrukken dat vleermuizen in het algemeen al bijzondere uitzonderingen vormen binnen de zoogdieren: ze leven veel langer dan verwacht op basis van hun lichaamsgrootte en weten veroudering deels te vertragen. Door moleculaire verouderingsmarkers te koppelen aan decennialange veldgegevens ontstaat nu beter zicht op hoe dieren de balans vinden tussen voortplanting en overleving.
De studie is gepubliceerd in Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS). De onderzoekers willen vervolgonderzoek doen naar de biologische mechanismen die deze ‘supermoeders’ beschermen tegen versnelde veroudering. Deze kennis kan op termijn ook relevant zijn voor het begrip van veroudering en reproductie bij mensen.