Een nieuw onderzoek van de University of South Australia heeft aangetoond dat veelgebruikte pijnstillers zoals ibuprofen en paracetamol een onverwachte rol spelen in de ontwikkeling van antibioticaresistentie, één van de grootste wereldwijde gezondheidsbedreigingen. In dit eerste onderzoek van zijn soort werd gekeken naar de interactie tussen niet-antibiotische medicijnen, het antibioticum ciprofloxacine, en de bacterie Escherichia coli (E. coli), die vaak darm- en urineweginfecties veroorzaakt. De onderzoekers ontdekten dat ibuprofen en paracetamol niet alleen afzonderlijk bijdragen aan resistentie, maar dat dit effect nog sterker werd wanneer beide middelen samen werden gebruikt.
De combinatie met ciprofloxacine zorgde ervoor dat de bacteriën meer genetische mutaties ontwikkelden. Daardoor groeiden ze sneller, werden ze zeer resistent tegen ciprofloxacine én vertoonden ze bovendien verhoogde resistentie tegen meerdere andere antibiotica uit verschillende klassen. Het onderzoek wees ook de genetische mechanismen aan: de pijnstillers activeren bacteriële afweermechanismen die antibiotica uit de cel pompen, waardoor deze minder effectief zijn.
Dit heeft belangrijke implicaties voor de gezondheidszorg, vooral in woonzorgcentra. Daar krijgen bewoners vaak te maken met polyfarmacie: het langdurig gebruik van meerdere medicijnen, niet alleen antibiotica, maar ook middelen voor pijn, slaap, bloeddruk of suikerziekte. Hierdoor wordt een ideale voedingsbodem gecreëerd voor de ontwikkeling van resistente bacteriën.
Het onderzoek testte in totaal negen veelgebruikte medicijnen in woonzorginstellingen: ibuprofen, diclofenac, paracetamol, furosemide, metformine, atorvastatine, tramadol, temazepam en pseudo-efedrine. Uit de resultaten blijkt dat de problematiek van antibioticaresistentie veel complexer is dan gedacht: het gaat niet meer alleen om het (te veel) gebruik van antibiotica zelf, maar ook om de invloed van andere, vaak alledaagse medicijnen.
Volgens hoofonderzoeker Associate Professor Rietie Venter is dit een wake-up call. Hoewel mensen deze medicijnen niet volledig moeten vermijden, is het wél cruciaal om beter te begrijpen hoe ze samen met antibiotica interageren. Het onderzoek benadrukt dat de risico’s van medicijncombinaties zorgvuldig overwogen moeten worden, vooral bij kwetsbare groepen zoals ouderen in zorginstellingen.
De onderzoekers pleiten daarom voor verdere studies naar de invloed van niet-antibiotische geneesmiddelen op bacteriële resistentie, zeker bij mensen die langdurig meerdere medicijnen gebruiken. Alleen zo kan men beter inschatten hoe wijdverbreid deze effecten zijn en welke consequenties dat heeft voor de volksgezondheid.
Kortom: dit onderzoek maakt duidelijk dat antibioticaresistentie niet alleen een kwestie is van overmatig antibioticagebruik, maar dat ook gewone pijnstillers en andere veelgebruikte medicijnen de strijd tegen resistente bacteriën ingewikkelder maken.
