Is fructose verslavend ?

Dick Schrauwen

Deze titel is een stelling.  In dit artikel zoeken we uit of deze stelling klopt. Is deze stelling een onontkoombare conclusie met de kennis van nu of klinkklare nonsens. Is deze boute bewering  een terechte waarschuwing of misleidende  stemmingmakerij? De onderstaande tekst probeert antwoord te geven op deze vragen. Lees en oordeel zelf.

Wat is fructose?

Andere namen voor fructose zijn fruitsuiker en vruchtensuiker. Fructose is een simpele suiker (monosacharide).  Zoet fruit, vruchtensappen en glucose-fructose-siroop bevatten relatief veel vrije fructose. Gewone tafelsuiker (sacharose) is een dubbelsuiker (disacharide). In suiker is fructose gebonden aan glucose.  Onze spijsvertering splitst suiker in de dunne darm in glucose en fructose. Deze simpele suikers worden vervolgens opgenomen in de bloedbaan. Daarna gaat onze stoffenwisseling (metabolisme) aan de slag.

Hoe werkt de glucose-stoffenwisseling?

Suiker wordt in de spijsvertering gesplitst in fructose en glucose. De dunne darm zorgt ervoor dat beide in de bloedbaan komen. Glucose is de brandstof  voor onze cellen. Bloed brengt die brandstof naar de cellen.

In gezonde mensen is de hoeveelheid glucose in het bloed min of meer constant. De hoeveelheid glucose in het bloed heet bloedsuikerspiegel of bloedglucosespiegel. Werkt onze stoffenwisseling naar behoren dan ligt die spiegel tussen 4,0 en de 7,0 mmol per liter (74 - 126 mg per liter) [2].

De alvleesklier produceert de hormonen insuline en glucagon.  Insuline heeft twee functies. Dit hormoon zorgt ervoor dat onze cellen glucose kunnen opnemen. Insuline zorgt er ook voor dat een teveel aan glucose wordt omgezet in glycogeen. Glycogeen is onze glucosereserve die wordt opgeslagen in spieren en lever. Insuline voorkomt dus dat het bloed te zoet wordt. Te zoet bloed betekent suikerziekte (preciezer: DMT2 [3]).

Glucagon werkt de andere kant op.  Glucagon komt vrij bij een te lage bloedsuikerspiegel. Dus als het bloed niet zoet genoeg is. Zonder zoet-genoeg bloed  worden we slap. Glucagon bevrijdt het glycogeen en laat het als glucose in de bloedbaan los. Onze bloedspiegel stijgt en we kunnen weer denken  [4] en we voelen ons weer energiek.

Hoe werkt de fructose-stoffenwisseling?

Als die simpele suiker, glucose, de brandstof is waarop we draaien, wat is fructose dan? Gaan we daar ook harder door denken en lopen? Nee, niet echt.  Soms verdwijnt fructose in de stoelgang. Dat gebeurt als je dunne darm fructose niet goed aan kan. [5]. Gaat het wel goed dan brengt de  dunne darm fructose in het bloed.  Omdat cellen niets aan fructose hebben, komt de lever in actie. De lever zet fructose om in  glucose (via G3P), vet en soms ook urinezuur [6,7]. Glucose en urinezuur gaan terug in de bloedbaan.  

Levert fructose problemen op?

Bij mensen die weinig suiker gebruiken, levert fructose geen problemen op [6,7]. Weinig betekent minder dan 25 gram (6/7 suikerklontjes) per dag [8].  Dat komt neer op 12,5 gram fructose per dag. Ter illustratie:  één limonadeglas appelsap bevat 15 gram fructose.

Helaas gebruiken de meeste mensen veel meer. Het gemiddelde dagelijkse suikerverbruik in Nederland wordt geschat op 110 tot 120 gram per dag per persoon. De Verenigde Staten staan op nummer één in elke top tien van suikerverbruik met 120 tot 150 gram per dag [9, 10, 11] .

Dit overmatige suikerverbruik leidt wel degelijk tot problemen [12, 13], waarbij fructose vaak als de grote boosdoener wordt aangewezen [6, 12, 16, 27, 30] . De literatuur is niet eenduidig over het gevaar van fructose voor de gezondheid. Diverse publicaties ontkrachten (of ontkennen) het fructose- en/of suikerprobleem [7, 14, 15, 17, 18, 19]. Verderop gaan we dieper in op deze vraag.

Is fructose suiker verslavend?

Lustig noemt fructose: 'alcohol without the buzz'. Daarmee vat hij in het kort de conclusies van 'The Fructose Epidemic' [12] samen. Fructose is een verslavend gif, net als alcohol. Je krijgt er alleen geen kick van. Hij komt tot deze conclusie door de stoffenwisseling van gluclose, alcohol en fructose te vergelijken.

In een ander artikel stelt Lustig dat fructose-gewenning  optreedt en wellicht ook fructose-afhankelijkheid [27]. Gewenning en afhankelijkheid zijn beide kenmerken van verslaving.  

Er zijn meer aanwijzingen dat suiker verslavend is. Zo blijkt uit verschillende artikelen dat 'ratten harder werken voor suiker dan voor cocaïne' [20,21,22].  

Een kenmerk van verslaving is overmatige consumptie. Je wilt een ervaring steeds herhalen. Ook als je beseft dat het slecht voor je is [23]. Iedere eerlijke roker, drinker of snuiver zal dit beamen. Wat heeft dit met fructose-verslaving te maken? Fructose geeft in tegenstelling tot glucose geen verzadiging of een vol gevoel. Daardoor willen er meer van [24, 25]. 

Er zijn ook publicaties die suikerverslaving onzin vinden. Hoe kan fructose verslavend zijn als moeder natuur het in fruit heeft gestopt [7]?  De suikerlobby zegt: suiker is niet verslavend, want stoppen met suiker geeft geen onthoudingsverschijnselen [26].  Er is een verschil tussen iets lekker vinden en verslaafd zijn [39].

Gevaren van fructose en suiker

Suiker en fructose-glucose siroop zijn de belangrijkste bronnen van fructose. Ik inventariseer hieronder daarom niet alleen de gevaren van fructose maar ook die van overmatig suikergebruik.

Frisdrank is gevaarlijk, fruit niet

Een recente studie  concludeert dat de bron van fructose invloed heeft op de mate van gevaar [36]: Fructose uit met suiker gezoete dranken (frisdrank) heeft een negatief effect op de insuline-gevoeligheid zowel in als buiten de lever. Dit effect doet zich zelfs voor in het geval van bescheiden dagelijkse hoeveelheden. Fructose uit vers fruit daarentegen had geen negatieve metabolische effecten.

 

Meer suiker betekent meer diabetes

Basu en anderen tonen in een studie [30] aan dat je meer diabetes aantreft in landen met veel suiker in de voeding.  Dit is een studie waar ik grote bewondering voor heb. De schaal is immens: 175 landen. De suikerconsumptie per land is bepaald op basis van relatief harde gegevens:  Suikerconsumptie =  suikerproductie + suikerimport – suikerexport.  Ook de dataverwerking heeft klasse. Door gebruik te maken van ideeën uit de econometrie konden de auteurs storende factoren uitbannen. Zelfs na correctie voor overgewicht en caloriegebruik is er een significant verband tussen suikergebruik en diabetes .

Fructose veroorzaakt insulineresistentie

Insuline-resistentie betekent dat je lichaam ongevoelig wordt voor insuline. Waardoor leidt fructose tot insulineresistentie? De stoffenwisseling van fructose lijkt sterk om die van ethanol (alcohol). Overmatige blootstelling aan die stoffen leidt tot leververvetting. Is er geen alcohol in het spel dan spreekt men van NAFLD (nonalcoholic fatty liver disease).  Een vervette lever jaagt insulineresistentie aan [12, 33, 34] en zorgt voor allerlei andere gezondheidsproblemen.

Hierboven hebben we gezien dat insuline de bloedsuikerspiegel verlaagt. We spreken van insulineresistentie als dit proces  niet goed werkt. Er is wel insuline beschikbaar, maar de glucosespiegel gaat niet omlaag.

Een te hoge suikerspiegel levert tal van problemen op . Milde symptomen zijn: moeheid, dorst, jeuk en veel plassen. Ernstiger zijn: sufheid, uitdroging, zwakte en een moeilijke ademhaling. Zonder interventie volgen uiteindelijk de extreme gevolgen: blindheid en suikerzweren [31]. 

Insulineresistentie  is een voorbode van suikerziekte. De analyse van de stoffenwisseling-route van fructose [12] ondersteunt de conclusie van het empirische onderzoek [30] uit de vorige alinea. Kortom:  fructose -> insulineresistentie -> diabetes.

Fructose leidt tot bloedvervetting

Doordat cellen niets kunnen met fructose en doordat fructose niet 1-2-3 kan worden opgeslagen als glycogeen ontstaat er een stoffenwisselingsprobleem. Wat te doen met die overmatige fructose? Gelukkig lost de lever dit probleem op.

Tenminste, als dat kostbare orgaan niet wordt overvoerd. Je lever wordt sneller overweldigd dan je lief is. Drie glazen appelsap. Een pak vruchtensap na het sporten. Boem! Je lever wordt overspoeld.  Zo veel fructose tegelijk kan je lever niet aan. Daardoor ontstaan kwalijke stoffen: gif dat niet op tijd kan worden weggewerkt [12].

Een van die stoffen is vet (triglyceriden). Normaal wordt dat netjes opgeslagen. Is je lever overbelast? Dan krijg je dat overtollig vet in je bloed [7, 12]. Je hoeft geen internist te zijn om te begrijpen dat je dat niet wilt.

Fructose veroorzaakt cardiovasculaire problemen

Diverse studies rapporteren dat overmatig fructose gebruik kan leiden tot aderverkalking, hoge bloeddruk en tot ernstige hart- en vaatziekten [27, 37, 38, 40]. Deze cardiovasculaire problemen hangen trouwens samen met het vorige punt, bloedvervetting, en het volgende punt (urinezuur).

Fructose verpest je nieren

Een andere kwalijke stof die ontstaat door een overvoerde lever is urinezuur. Te veel urinezuur in je bloed is een zware belasting. Je nieren moeten overwerken. Chronisch overmatig urinezuur verveelvoudigt de kans op nierproblemen [34]. 

Fructose geeft je een zwemband

We hadden het hierboven over bloedvervetting.  Fructose produceert vet, gaat het niet in je bloed  dan gaat het je naar je buik. Je krijgt een ‘vetpens’. Met een mooi woord je krijgt abdominale obesitas.

Fructose leidt tot het metabool syndroom

Metabool syndroom (metabolic syndrome) is een verzamelnaam voor het gelijktijdig optreden van verschillende  aandoeningen. Deze aandoeningen zijn: abdominale obesitas (vetpens), hoge bloeddruk, hoge bloedsuikerspiegel, hoge serumtriglyceriden (vet in bloed) en te veel (slechte) cholesterol. We spreken van metabool syndroom als drie van deze aandoeningen zich in combinatie voordoen. Diverse studies wijzen fructose aan als één van de veroorzakers van dit syndroom [12 ,40].

Conclusie

Met de kennis van nu kunnen we de gezondheidsgevaren van fructose niet wegwuiven. Een voor de hand liggend advies is daarom: beperk je consumptie van fructose.

 

In de praktijk betekent dit:

-        Vermijd frisdrank

-        Eet fruit maar vermijd vruchtensap (vooral appelsap)

-        Verban suiker

-        Check de etiketten van levensmiddelen op suiker

-        Kies de variant met de minste suiker

-        Vermijd alcohol (heeft dezelfde effecten als fructose)

 

Verwijzingen

[1] https://nl.wikipedia.org/wiki/Fructose   http://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/koolhydraten.aspx

[2] https://nl.wikipedia.org/wiki/Bloedglucosespiegel

[3] http://www.zowerkthetlichaam.nl/867/werking-van-insuline-en-glucagon/  

[4] http://neuro.hms.harvard.edu/harvard-mahoney-neuroscience-institute/brain-newsletter/and-brain-series/sugar-and-brain Sugar and the Brain (Neurobiology newsletter, Harvard Medical School)

[5 ] http://www.bashaar.org.il/files/101022005111814.pdf   Dietary Fructose and Gastrointestinal Symptoms: A Review. Suzanne M. Skoog, M.D., and Adil E. Bharucha. American Journal of Gastroenterology, 2004.

[6] http://www.mdpi.com/2072-6643/9/9/981/htm   Fructose Consumption, Lipogenesis, and Non-Alcoholic Fatty Liver Disease; Kasper W. ter Horst, Mireille J. Serlie. Nutrients, 2017.

[7] http://www.diagnosisdiet.com/has-fructose-been-framed/  Has Fructose Been Framed? Georgia Ede. Diagnosisdiet.com, 2015.

[8] https://www.cbsnews.com/news/world-health-organization-lowers-sugar-intake-recommendations/  World Health Organization lowers sugar intake recommendations. CBSNews, 2014.

[9]  http://www.helgilibrary.com/indicators/sugar-consumption-per-capita/

[10]  https://www.worldatlas.com/articles/top-sugar-consuming-nations-in-the-world.html

[11] https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2015/02/05/where-people-around-the-world-eat-the-most-sugar-and-fat/?utm_term=.bb0359498698

[12] http://podcast.uctv.tv/webdocuments/Fructose-Epidemic.pdf    The Fructose Epidemic;  Robert H. Lustig. The Bariatrician, 2009.

[13] https://www.youtube.com/watch?v=dBnniua6-oM   Sugar: The Bitter Truth; Robert Lustig. UCTV, 2009.

[14] https://www.cambridge.org/core/journals/nutrition-research-reviews/article/misconceptions-about-fructose-containing-sugars-and-their-role-in-the-obesity-epidemic/76DA62E58915034AC70CE4F9B18019A2 Van Buul, V., Tappy, L., & Brouns, F. (2014). Misconceptions about fructose-containing sugars and their role in the obesity epidemic. Nutrition Research Reviews, 27(1), 119-130. doi:10.1017/S0954422414000067

[15] http://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/suiker.aspx  Voedingscentrum over suiker.

[16] https://www.diabetesfonds.nl/over-diabetes/veelgestelde-vragen/zijn-voedingsmiddelen-gezoet-met-fructose-beter

[17] https://nutritionandmetabolism.biomedcentral.com/articles/10.1186/1743-7075-10-45      Fructose in Perspective;  Richard D Feinman, Eugene J Fine. Nutrition and Metabolism, 2013.

[18]  https://www.wjgnet.com/1007-9327/full/v22/i36/8078.htm   Pediatric non-alcoholic fatty liver disease: Recent solutions, unresolved issues, and future research directions; Maria Grazia Clemente, Claudia Mandato, Marco Poeta, Pietro Vajro. World Journal Gastroenterology, 2016. 

[19]  https://academic.oup.com/ajcn/article/88/5/1419/4648852    Fructose consumption and consequences for glycation, plasma triacylglycerol, and body weight: meta-analyses and meta-regression models of intervention studies; Livesey G, Taylor R.   American Journal of Clinical Nutrition 2008.

[20] https://www.huffingtonpost.com/connie-bennett/the-rats-who-preferred-su_b_712254.html?guccounter=1   The Rats Who Preferred Sugar Over Cocaine; Connie Bennett. Huftingtonpost, 2017.

[21] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24602027   Drug versus sweet reward: greater attraction to and preference for sweet versus drug cues. Madsen HB1, Ahmed SH. Addiction Biology, 2015.

[22] https://doi.org/10.1371/journal.pone.0000698   Intense Sweetness Surpasses Cocaine Reward. Magalie Lenoir, Fuschia Serre, Lauriane Cantin, Serge H. Ahmed. PLOS. 2007.

[23] https://en.wikipedia.org/wiki/Addiction

[24] https://well.blogs.nytimes.com/2015/05/04/fructose-may-increase-cravings-for-high-calorie-foods/?_r=0   Fructose May Increase Cravings for High-Calorie Foods; Nicholas Bakalar. New York Times, 2015.

[25] http://www.pnas.org/content/112/20/6509   Differential effects of fructose versus glucose on brain and appetitive responses to food cues and decisions for food rewards; Shan Luo, John R. Monterosso, Kayan Sarpelleh, and Kathleen A. Page. PNAS, 2015.

[26] http://www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-en-antwoord/gezonde-voeding-en-voedingsstoffen/is-suiker-verslavend.aspx  Is suiker verslavend? Voedingscentrum.

[27] http://christinecronau.com/wp-content/uploads/2011/10/fructose-ethanol.pdf     Fructose: Metabolic, Hedonic, and Societal Parallels with Ethanol; Robert Lustig. Journal of American Diet Association. 2010.

[30] http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0057873   The relationship of sugar to population-level diabetes prevalence: an econometric analysis of repeated cross-sectional data; Basu S, Yoffe P, Hills N, Lustig RH. PLoS One, 2013.

[31] Bloedsuikerspiegel: http://www.bloedsuikerspiegel.net   Suikerzweren:  https://www.leefbewust.com/themas/suikerindustrie.html

[32] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20370677/ (abstract) Insulin resistance in nonalcoholic fatty liver disease. Bugianesi E1, Moscatiello S, Ciaravella MF, Marchesini G.

[33] https://www.sciencedaily.com/releases/2009/03/090303123802.htm  Missing Link Between Fructose, Insulin Resistance Found

[34] http://jasn.asnjournals.org/content/21/12/2036.full The Effect of Fructose on Renal Biology and Disease; Richard J. Johnson, L. Gabriela Sanchez-Lozada and Takahiko Nakagawa. JASN, 2010 .

[35] http://www.jbc.org/content/293/6/2006  Fructose and glucose can regulate mammalian target of rapamycin complex 1 and lipogenic gene expression via distinct pathways. Yue Hu en anderen. The Journal of Biological Chemistry, 2018. 

[36] http://www.mdpi.com/2072-6643/10/6/774/htm Habitual Fructose Intake Relates to Insulin Sensitivity and Fatty Liver Index in Recent-Onset Type 2 Diabetes Patients and Individuals without Diabetes. Katharina S. Weber en anderen. Nutritients, 2018.

[37] https://www.sciencedaily.com/releases/2016/01/160113103318.htm  Sugar consumption plays greater role in heart disease than saturated fat.

[38] http://dx.doi.org/10.1155/2015/179791    Evolutionary Perspective of Nutrition and Inflammation as Mechanisms of Cardiovascular Disease; María Esther Rubio-Ruiz, Ana Elena Peredo-Escárcega, Agustina Cano-Martínez, and Verónica Guarner-Lans.

[39]  http://www.kenniscentrumsuiker.nl

[40] https://www.hindawi.com/journals/jnme/2013/682673/  Fructose: A Key Factor in the Development of Metabolic Syndrome and Hypertension. Zeid Khitan, Dong Hyun Kim. Journal of Nutrition and Metabolism, 2013.

[41] https://en.wikipedia.org/wiki/Metabolic_syndrome  





 


 

Steun ook ons kenniswerk, winkel eens in de Leefbewust winkel


Naar het overige nieuws van vandaag